ارتودنسی ثابت، متحرک و نامرئی چیست؟ مراحل و هزینه

ارتودنسی یک گرایش از دندان پزشکی است که برای بیمارانی استفاده می شود که نحوه قرارگیری دندان های آنها در دهان به خاطر کوچک بودن فک نامناسب است (مال اکلوژن) و دندان ها به صورت صحیح روی هم قرار نمی گیرند و یا داشتن دندان اضافی و به همین دلیل بیمار با مشکل در هنگام جویدن یا گاز گرفتن مواجه می شود. همچنین شامل درمان و کنترل جنبه های مختلف رشد صورت (ارتوپدی فک و صورت) و بهبود ظاهر و نحوه رشد فک است ولی ممکن است به علت هزینه ارتودنسی افراد دیرتر برای این روش درمانی اقدام کنند.

دکترهای دندانپزشکی که کار ارتودنسی دندان را انجام می دهند به ارتودنتیست ها و ارتودنتیا نیز شناخته می شوند. عبارت ارتودنتیا از کلمه یونانی ارتوس گرفته شده که به معنی «مستقیم، بی نقص یا صحیح» است و دنتس به معنی «دندان» می باشد. ارتودنسی دندان همچنین شامل دندان پزشکی زیبایی نیز هست که در آن بیمار برای بهبود ظاهر و ردیف کردن دندان های خود به دندان پزشک مراجعه می کند که در طرح لبخند شما بسیار اهمیت دارد. در این مقاله به بحث موضوع انواع ارتودنسی، سن مناسب،مراحل و قیمت ارتودنسی می پردازیم.

*در کلینیک تبسم مهرارتودنسی به عنوان یک درمان کاملا تخصصی فقط توسطارتودنتیست مجرب انجام می گردد

*درمان به صورت ماهیانه انجام می گردد و در کل زمان درمانی،شما مورد حمایت کادر درمانی کلینیک تبسم خواهید بود.

*هزینه  درمان نه یکجا بلکه به صورت ماهیانه خواهد بود.

دلایل انجام ارتودنسی

معمولا ارتودنتیست از یک مجموعه ابزارهای درمانی دندان پزشکی استفاده می کند که شامل هدگیر، بست، براکت، و موارد مانند آن است. از این ابزارها برای انجام فعالیت های زیر استفاده می شود:

  • بستن فاصله بین دندان ها
  • مطمئن شدن از تراز بودن سر دندان ها با یکدیگر
  • راست کردن دندان های دارای انحراف (مرتب کردن دندان)
  • بهبود وضعیت صحبت کردن یا غذا خوردن (عملکرد دهان)
  • بهبود سلامتی بلند مدت لثه ها و دندان ها
  • جلوگیری از فرسایش یا ایجاد آسیب بلند مدت در دندان ها
  • درمان وضعیت نامناسب گاز گرفتن (مال اکلوژن):  فک و دندان بعضی کودکان به نحو مناسب رشد نمی کنند. به این ترتیب مال اکلوژن به ایجاد انحراف در رشد دندان، عدم قرارگیری مرتب دندان ها نسبت به یکدیگر و وجود مشکل در ارتباط با تماس دندان های بالا و پایین در دهان اشاره دارد (دو کمان دندان در بالا و پایین دهان). این مشکلات می تواند به خاطر آسیب وارد شده به دندان ها یا استخوان های صورت، مکیدن زیاد انگشت شست، یا به خاطر برخی دلایل ناشناخته برای فرد ایجاد شود که لازم است این مشکل در موقع مناسب با متخصص ارتودنسی کودکان در میان گذاشته شود  .
  • مکیدن شست (مکیدن انگشت): می تواند باعث تغییر شکل دندان و استخوان زیر آن شود. به منظور بازیابی فرآیند رشد عادی، لازم است که عادت مکیدن شست ترک شود. معمولاً مال اکلوژن نمی تواند بر سلامت فیزیکی فرد تاثیر گذارد و این موضوع یک بیماری نیست، بلکه در حقیقت انحراف در وضعیت عادی دندان ها می باشد. به هر حال، این مشکل می تواند بر ظاهر صورت فرد و نیز ظاهر دندان ها تاثیر داشته باشد و به همین خاطر می تواند باعث خجالت فرد یا عدم اعتماد به نفس وی یا حتی ابتلا به افسردگی شود و نیاز به جراحی فک را در کودک ایجاد کند . در حالت های جدی، مال اکلوژن می تواند بر توانایی خوردن غذا، صحبت کردن و نیز حفظ بهداشت دندان ها تاثیر با اهمیت داشته باشد.

جلو بودن دندان‌های بالا هنگامی رخ می‌دهد که فک و دندان‌های بالا بر فک و دندان‌های پایین، شدیداً همپوشانی دارند. ارتودنسی فک بالا در اصطلاح دندانپزشکی، به معنی جلو بودن دندان‌های بالاست و هنگامی به کار می‌رود که دندان‌های فک بالا جلوتر از مرز عادی تماس‌ با دندان‌های فک پایین قرار بگیرند.

مشکل جلو بودن دندان‌های پایین که اغلب به عنوان نوعی نامرتبی دندان‌ها شناخته می‌شود، یک مشکل دندان است که باعث می‌شود فک پایین از حالت معمول جلوتر آمده و به صورت غیرعادی حالت برآمده به خارج داشته باشد. به این ترتیب بسیاری از مواقع دندان‌های پایین تا حدودی بر روی دندان‌های بالا هم‌پوشانی پیدا خواهند کرد. به منظور آشنایی بهتر با مشکل جلو بودن دندان‌های پایین، در جلوی آینه ایستاده و جلوآمدگی دندان‌های خود را با توجه به موقعیت جلوتر دندان‌های پایین در مقایسه دندان‌های بالا تشخیص دهید. برخلاف اورجت، که به نسبت تعداد زیادی از افراد به آن دچار هستند، نیاز به ارتودنسی فک پایین  فقط ۵ تا ۱۰% جمعیت جهان را تحت تاثیر خود قرار داده و اغلب در بین مردم آسیا مشاهده می‌گردد.

سن مناسب

این روش درمانی معمولاً تا زمانی که کودک به سن حدود 12 یا 13 سالگی برسد، شروع نمی شود. در این سن دندان های کودک رشد کرده و کامل شده است. در برخی موارد، اگر مشکلات دندان قابل توجه نباشد، درمان می تواند چند سال بعد نیز شروع شود. کودکانی که دارای مشکل شکاف کام و شکافتگی سق دهان هستند، احتمالاً لازم است ارتودنسی زود هنگام  انجام داده و قبل از کامل شدن رشد دندان های آنها در بزرگسالی روش های درمانی ارتودنسی دندان را مورد استفاده قرار دهند.

شکاف کام و یا لب در جلوی دهان، یا همان عارضه لب شکری می تواند موجب مشکلات دندانی مختلفی شود. این مشکلات می تواند در سایز، تعداد، شکل و موقعیت دندان های شیری و یا دائمی ایجاد شود. دندان هایی که در ناحیه ی شکاف قرار دارند، مخصوصا دندان های پیشین جانبی، در اثر شکاف کام و لب بیشتر تحت تاثیر قرار می گیرند. شکاف لب و کام بین دندان های نیش و دندان های پیشین ایجاد می شود. در برخی موارد ممکن است دندان پیشین کلا وجود نداشته باشد. در سایر موارد ممکن است دوتایی شدن دندان‏ های پیشین اتفاق بیفتد، به طوری که در هر سمت شکاف یکی از آن دو قرار گیرد. در موارد دیگر ممکن است دندان پیشین و یا سایر دندان ها وجود داشته باشند اما دارای شکل، تاج و ریشه ی غیرطبیعی باشند.

لازم به ذکر است که در صورت تشخیص دندانپزشک می توان روش درمانی ارتودنسی پیشگیری را زودتر بطور مثال در سن 6 یا 7 سالگی شروع کرد، مزیت شروع درمان در این سن به دلیل در حال رشد بودن فک و دندان ها می باشد، زیرا در این وضعیت بهتر می توان اقدام به مرتب نمودن دندان های نامرتب و کج نمود و در نتیجه موقعیت قرار گیری دندان های دائمی پس از رشد بهتر می باشد. البته این موضوع بدان معنا نیست که در سنین بالاتر نیاز به اصلاح نیست اما نکته حائز اهمیت این می باشد که در این حالت طول زمان درمان ارتودنسی دندان کوتاهتر  و گستره آن کمتر می شود.

مراحل

مراحل ارتودنسی شامل:

بهداشت مناسب دهان

قبل از شروع درمان ارتودنسی لازم و ضروری است. هنگامی که ابزارهای لازم بر روی دندان قرار گیرد، احتمال باقی ماندن غذا بر روی دندان و زیر این ابزارها افزایش پیدا می کند و به همین خاطر بیمار به مسواک زدن دقیق تر و جلوگیری از پوسیدگی دندان در طول مدت ارتودنسی درمان نیاز خواهد داشت. به هر حال بیمارانی که از سطح مناسب بهداشت دهان برخوردار نباشند، به احتمال بیشتر پس از شروع دوره درمان با پوسیدگی دندان های خود مواجه خواهند شد.

تشخیص مشکلات دندان

ارزیابی ارتودنتیست وضعیت دندان های بیمار را ارزیابی کرده و نحوه رشد آنها بدون استفاده از روش های ارتودنسی را پیش بینی می کند. در این مرحله فعالیت های زیر ممکن است توسط پزشک انجام شود:

  • بررسی سابقه کامل درمانی و بهداشت دندان های بیمار
  • معاینه فیزیکی
  • تهیه عکس رادیولوژی از دندان و فک
  • تهیه مدل خمیری از دندان ها

هنگامی که این ارزیابی انجام شد، ارتودنتیست درباره روش درمان تصمیم خواهد گرفت ، بررسی دقیق در این مرحله در کاهش عوارض ارتودنسی موثر است .

سفید کردن دندان‌ ها یا بلیچینگ درمانی است که در آن بد رنگی‌ها و رنگدانه‌هایی که به مرور زمان باعث تغییر رنگ دندان‌ها شده را برطرف مینماید ، بلیچینگ حتی بعضی بد رنگی‌های ژنتیکی را بر طرف نموده ودندانهایی سفید و زیبا را به شما هدیه می‌کند.

انواع

دو نوع اصلی ارتودنسی برای افراد استفاده می شود که عبارت از ارتودنسی ثابت و ارتودنسی متحرک است.

ارتودنسی ثابت

 رایج ترین ابزاری است که توسط ارتودنتیست مورد استفاده قرار می گیرد ارتودنسی ثابت می باشد. از این روش زمانی استفاده می شود که دقت عمل برای پزشک اهمیت داشته باشد. هر چند در این حالت بیمار می تواند بطور عادی غذا بخورد، باید از مصرف برخی غذاها و نوشیدنی ها در هنگام استفاده از ارتودنسی ثابت اجتناب کرد. برای مثال نوشیدنی های حاوی کربونات، شیرینی سفت، یا تافی از مواردی است که فرد باید از مصرف آنها خودداری کند. افرادی که در فعالیت های ورزشی شرکت می کنند باید درباره این موضوع با پزشک خود صحبت کنند تا در صورت نیاز محافظ های لثه خاص برای استفاده فرد تجویز شود. همچنین ارتودنسی مخفی یک نوع از ارتونسی ها می باشد که در ادامه به بحث آن می پردازیم.

معمول ترین نوع ارتودنسی ثابت با استفاده از براکت ها به شرح زیر انجام می شود:

براکت ها  که از پلاک ها و یا سیم ها و قیدها تشکیل شده است. در این حالت قیدها بطور محکم در اطراف دندان ها بسته شده و برای محکم کردن ابزارهای ارتودنسی در محل خود استفاده می شوند. در ادامه از پلاک ارتودنسی معمولاً برای ایجاد اتصال در جلوی دندان ها استفاده می شود. سیم ها به شکل یک کمان از پلاک ها رد شده و به قیدها محکم می شوند. با سفت شدن سیم های کمانی، دندان های فرد کشیده می شوند و به این ترتیب به سمت محل صحیح قرارگیری خود حرکت می کنند. لازم است که بیمار ماهی یک بار برای اصلاح وضعیت پلاک ها به مطب دندان پزشک مراجعه کند. دوره درمان در این حالت می تواند برای چند ماه تا چند سال ادامه داشته باشد. کودکان معمولاً ترجیح می دهند از پلاک های رنگی برای ارتودنسی دندان های خود استفاده کنند، در حالی که در انجام ارتودنسی بزرگسالان انواع روشن پلاک را ترجیح می دهند.

هزینه ارتودنسی ثابت با عوامل مختلفی تعیین می‌شود. این عوامل عبارتند از نوع درمان، طول مدت درمان، تجربه‌ی ارتودنتیست، محل مطب، بیمه دندانپزشکی شما و هر کار ترمیمی دیگر که ممکن است قبل و یا در طول درمان لازم باشد.

هزینه‌ی محصولاتی مانند اورتودنسی نامرئی و یا شفاف ممکن است بیشتر از بریس‌های معمولی باشد. هزینه‌ها با توجه به شدت مشکل اورتودنسی و همچنین اختلاف هزینه‌های منطقه‌ای، متفاوت است.

1

ارتودنسی متحرک

از این نوع ارتودنسی معمولاً برای درمان مشکلات ارتودنسی جزئی همچون جلوگیری از مکیدن شست یا اصلاح انحراف کم دندان ها استفاده می شود. هنگام استفاده از این روش می توان لوازم ارتودنسی را برای تمیز کردن پس از غذا خوردن یا برای نخ دندان کشیدن از دهان خارج کرد. گاهی اوقات، ممکن است پزشک به بیمار توصیه کند در هنگام انجام فعالیت های خاص همچون نواختن یک ساز بادی یا دوچرخه سواری ارتودنسی متحرک را از دهان خود خارج کند.

2

ارتودنسی نامرئی

این ارتودنسی نامرئی از مواد پلاستیک شفاف و سخت برای صاف کردن دندان ها استفاده می کند. در این رابطه برای بیماران مختلف از ارتودنسی های نسبتاً متفاوت استفاده می شود. هر مجموعه از این ارتودنسی برای دو هفته قبل از جایگزینی آن با مجموعه جدید استفاده می شود. ارتودنسی نامرئی از پلاستیک شفاف ساخته می شود و به همین خاطر تقریباً غیر قابل رویت است. به این ترتیب کسی متوجه نمی شود که شما از ارتودنسی برای صاف کردن دندان های خود استفاده می کنید. این نوع ارتودنسی می بایست برای 22 تا 23 ساعت در روز برای دستیابی به بهترین نتایج ممکن استفاده شود. این ارتودنسی را می توان به سادگی برای غذا خوردن، نوشیدن، مسواک زدن و نخ دندان کشیدن از دهان خارج کرد. همچنین برای استفاده از این روش باید همه دندان های دائم بزرگسالی شما در آمده باشد. با موارد گفته شده تقبل هزینه ارتودنسی نامرئی منطقی به نظر می رسد .هزینه ارتودنسی نامرئی بیشتر از استفاده از براکت‌ها می‌باشد.

انواع لوازم ارتودنسی

تمام لوازم ارتودنسی به شیوه مشابه عمل می کنند که در این شیوه فشار آرام و ثابت به دندان ها وارد می شود تا دندان ها به سمت محل مناسب خود حرکت کنند. اما چگونگی استفاده از این فشار در افراد و شرایط مختلف با توجه به نوآوری های ایجاد شده در سال های اخیر متفاوت است. برخی از لوازم جدیدتر و دارای قابلیت رویت کمتر به سهولت برای افراد بزرگسال و سبک زندگی آنها قابل استفاده است. انواع لوازم ارتودنسی به شرح زیر هستند:

براکت های فلزی قدیمی

در این حالت پلاک های فلزی کوچک به جلوی دندان بسته می شود و یک سیم از بین این پلاک ها رد شده و آنها را به یکدیگر متصل می کند. در نهایت این سیم کشی دندان به قید فلزی پیچیده شده دور دندان های آسیاب عقب دهان محکم می شود.

3

براکت های روشن و شفاف

 به جای براکت ها و پلاک های فلزی که به شدت جلب توجه می کنند، می توان از انواع شفاف ساخته شده از مواد سرامیکی یا پلاستیکی یا ترکیبی از هر دوی آنها استفاده کرد. پلاکها در ارتودنسی سرامیکی به سختی دیده می شوند و فقط سیم نازکی که از آنها رد شده قابل مشاهده است. به هر حال این پلاک ها در مقایسه با براکت های فلزی به احتمال بیشتر دچار شکستگی می شوند.

4

تراز کننده های شفاف

 به عنوان یک جایگزین برای انواع ثابت لوازم ارتودنسی که در بالا اشاره شد، تراز کننده های شفاف متحرک هستند. در حقیقت این تراز کننده ها یک مجموعه پلاستیک شفاف سینی مانند هستند که دقیقاً روی دندان شما را می پوشانند. هر سینی یک بخش از مجموعه سینی هایی است که می تواند دندان شما را کمی از جای خود حرکت داده و به تدریج آن را در محل صحیح خود قرار دهد. این سینی ها با کمک متخصص ارتودنسی، نرم افزار تهیه می شوند که برای این کار لازم است یک مدل مجازی از گاز گرفتن شما شبیه سازی و تهیه شود.

5

براکت های زبانی

 این براکت های فلزی به پشت دندان شما (بخش داخل زبان) بسته می شوند و به همین خاطر امکان مشاهده آنها برای دیگران وجود ندارد. در حالت عادی از سمت خارجی دهان (طرف مثبت) برای جایگذاری براکت ها استفاده می شود. در صورتی که بخواهیم از سمت داخلی (طرف منفی) دهان برای این کار استفاده کنیم، جایگذاری براکت ها دشوارتر خواهد بود و به همین خاطر هزینه استفاده از این روش بیشتر از هزینه ارتودنسی دندان قدیمی و معمول است.

66

فرآیند گام به گام استفاده از براکت ها

مراحل استفاده از براکت ها به شرح زیر است:

1. ملاقات با دکتر برای مشاوره

دکتر ارتودنسی وضعیت بیمار را معاینه کرده و مسائل زیر را مشخص می کند:

  • نیاز به استفاده از درمان ارتودنسی
  • نوع درمان مورد نیاز برای بیمار
  • تخمین مدت زمان لازم برای دستیابی به نتایج نهایی مورد نظر

در این ملاقات از وضعیت فعلی دندان های بیمار عکس عادی و عکس رادیولوژی پاناروما گرفته می شود. طول مدت این جلسه 30 تا 45 دقیقه خواهد بود.

2. بستن مقدماتی

7

پزشک براکت ها و اسپیسرهای مورد نیاز را در دهان بیمار قرار می دهد (اسپیسرها فضای لازم را برای استفاده از نوارها فراهم می کند). در این جلسه همچنین مدل های ارتودنسی مورد نیاز تهیه می شود. اگر اسپیسرها از جای خود خارج شد، بیمار مجبور است برای جایگذاری مجدد آنها به پزشک مراجعه کند. این ملاقات باید در کمترین زمان ممکن پس از جلسه مشاوره انجام شود و بیمار مجبور است تمام پوسیدگی های دندان خود را خارج کرده و دهان خود را در طول 6 ماه تمیز نگه دارد. طول مدت این جلسه 1.5 ساعت است.

3. نواربندی

دکتر اسپیسرها را از دهان بیمار خارج کرده و نواربندی لازم را انجام می دهد. در این جلسه لازم است در صورت نیاز دندان های اضافی کشیده شوند. در صورتی که این کار انجام نشود، امکان سیم کشی دندان ها وجود نخواهد داشت. این ملاقات 1 تا 2 هفته پس از جلسه بستن مقدماتی انجام می شود. طول مدت این جلسه 1 ساعت خواهد بود.

4. جلسه اصلاحی

این ملاقات پس از جلسه نواربندی در هر 4 هفته انجام می شود. این جلسه بطور معمول تنها ملاقاتی است که از این زمان تا جلسه خارج کردن نواربندی بطور منظم انجام می شود (در این جلسه براکت ها از دهان بیمار خارج می شوند). طول مدت این جلسه 30 دقیقه است.

5. جلسه خارج کردن نواربندی

این ملاقات برای خارج کردن و برداشتن براکت ها انجام می شود. در این جلسه براکت ها از دهان خارج شده و نگه دارنده های مورد نیاز برای بیمار استفاده می شود. طول مدت این جلسه 1 ساعت است.

6. جلسه ثبت نهایی

در این جلسه از بیمار تصویر و عکس رادیولوژی نهایی گرفته می شود و مدل نهایی دندان های وی پس از درمان ثبت می گردد. در این جلسه همچنین قرارگیری صحیح نگه دارنده ها نیز کنترل می شود. این جلسه در حدود 2 تا 4 هفته پس از جلسه خارج کردن نواربندی انجام می شود و طول مدت آن نیم ساعت است.

زمان درمان چقدر طول می کشد؟

در صورتی که شما سلامت دهان خود را در سطح مناسب حفظ کنید، لوازم تجویز شده را طبق دستورالعمل دندان پزشک استفاده کنید و توصیه های غذایی ارتودنتیست خود را رعایت نمایید، به احتمال زیاد در طول 18 تا 24 ماه پس از شروع درمان ارتودنسی دندان می توانید به نتایج مطلوب مورد نظر خود برسید. به هر حال پس از رسیدن به نتایج مطلوب لازم است از نگهدارنده ها برای حفظ نتایج حاصل از این روش درمانی استفاده شود. قیمت ارتودنسی دندان بستگی به نوع ارتودنسی، مدت زمان ارتودنسی و ... دارد.

میزان موفقیت

موفقیت در استفاده از این روش درمانی بستگی به میزان مهارت پزشک ارتودنسی و جدیت و کمک بیمار و والدین دارد. در این رابطه مهم است که بطور منظم از وضعیت بیمار مراقبت شود و تمام راهنمایی های ارائه شده توسط پزشک مورد توجه قرار گیرد. موفقیت این روش درمانی همچنین بستگی به تعهدات و مراقبت های ارتودنسی بیمار دارد. هنگام استفاده از این روش درمانی برای کودکان بسیار مهم است که والدین مراقبت کافی را در این زمینه داشته باشند تا به این ترتیب بتوان به نتایج مطلوب دست پیدا کرد.

عوارض

در صورتی که دندان های شما پس از استفاده این روش درمانی مناسب به نظر نرسند، می توانند دچار آسیب شوند. لوازم ارتودنسی به خودی خود نمی توانند باعث ایجاد آسیب شوند، اما تمیز کردن ضعیف آنها و استفاده زیاد از مواد غذایی شیرین و نوشیدنی ها می تواند آسیب جدی به دندان ها وارد کند. براکت ها، سیم ها، و قیدها می توانند محل گیر افتادن مواد غذایی باشند و به این ترتیب باعث شوند پلاک های بیشتری در مقایسه با حالت عادی بر روی دندان ها ایجاد شود. به همین خاطر لازم است دندان ها و لوازم ارتودنسی به کار رفته در دهان با دقت زیاد و بطور منظم تمیز شوند.

هزینه و قیمت

هزینه درمان‌های ارتودنسی بستگی به کلینیک ارتودنسی و میزان مشکل و نوع ارتودنسی دندان دارد. در صورتیکه درمان‌های مرحله اول با پلاک‌های متحرک انجام شود هزینه و قیمت این درمان کمتر خواهد بود، البته بسته به شدت مشکل و تعداد پلاک‌های مورد استفاده این هزینه سیم کشی دندان متفاوت خواهد بود.

ارتودنسی یک روش درمانی مناسب است که برای هر سنی به منظور رفع اشکالات دندان می تواند انجام شود. روش های جدیدی وجود دارد که می توان بدون متوجه شدن دیگران از این درمان استفاده کرد.