جراحی فک و صورت (جراحی ارتوگناتیک)

1

جراحي اصلاحي فک يا جراحی ارتوگناتیک ، يک عمل جراحي است که توسط جراح دهان و فک و صورت براي اصلاح انواع متعددي از ناهنجار‌هاي دنداني و اسکلتي جزئي يا شديد، از جمله ناردیفی فک‌ها و دندان‌ها در ناحيه صورت و علاوه بر ارتودنسی دندان انجام مي‌گيرد. انجام اين عمل جراحي مي‌تواند موجب بهبود توانايي جويدن غذا، صحبت کردن و نفس کشيدن  و در مواردی لبخند لثه ای شود. اگر چه جراحی ارتوگناتيک (جراحي اصلاحي فک) اصولاً به منظور اصلاح مشکلات عملکردی در اعضای صورت انجام می‌گیرد، اما در عین حال، زیبایی چهره شخص و اصلاح لبخند لثه ای نیز بعد از این عمل به طور قابل ملاحظه‌ای، بهبود پیدا می‌کند.

برخی از ناراحتی‌ها و ناهنجاری‌هایی که می‌تواند نشانگر نیاز یک فرد به انجام جراحی ارتودنسی و  اصلاحی فک باشد، عبارت است از:

  • مشکل در جویدن یا گاز زدن غذا
  • مشکل در بلعیدن
  • درد مزمن فک یا مفصل فک و یا سر دردهای ناشی از آن
  • پوشیدگی بیش از حد دندان‌ها
  • حالت گاز گرفتن باز (یعنی وقتی که دهان بسته است، فاصله بین دندانهای بالا و پایین  وجود داشته باشد)
  • عدم تقارن ظاهری صورت از نمای جلوی یا پهلو
  • مصدومیت از ناحیه صورت
  • نقایص مادرزادی
  • عقب کشیدگی فک پایین و چانه
  • پیش آمدگی فک
  • ناتوانی در روی هم گذاشتن لب‌ها بدون فشار و کشیدن لب
  • تنفس دهانی مزمن
  • وقفه تنفسی در هنگام خواب (مشکلات تنفسی در هنگام خواب از جمله خر و پف زیاد)

جراحی ارتوگناتيک (جراحي اصلاحي فک) برای چه کسی مناسب است؟


به موازات فرایند بالغ شدن فک‌ها در طول دوره رشد و نمو طبیعی بدن (دوره بلوغ)، این احتمال وجود دارد که رشد فک‌ها متوقف شده یا زودتر از زمان طبیعی کامل شود و باعث بروز اختلال در عملکرد فک‌ها یا مشکلاتی در زیبایی ظاهری فرد گردد. در این صورت به خاطر دلایل متعددی امکان دارد که فک‌ها اندازه یا شکل نامتناسبی پیدا کند. اغلب هنگامی که یک برنامه درمانی برای رفع این اختلال یا ناهنجاری تدارک دیده می‌شود، لازم است که عامل ایجاد کننده آن به طور دقیق شناخته شود. این عامل می‌تواند یک یا چند مورد از موارد زیر باشد:

  • رشد نامناسب به دلیل عوامل ژنتیکی (که شایع‌ترین علت این اختلال است)
  • سابقه مصدومیت و آسیب دیدگی فک‌ها
  • فعالیت غیر طبیعی یا بیش از حد نقاط رشد در ناحیه فک یا مفصل فک به دلایل نامعلوم
  • تومور یا سایر عوامل آسیب شناختی

Untitled-1

خوشبختانه قسمت عمده‌ای از ناهنجاری‌های فک تنها به دلیل بروز عوامل ژنتیکی که در رشد طبیعی و مناسب فک را مختل می‌کنند، ایجاد می‌شود. در نتیجه، اغلب روش‌های درمانی هم با هدف باز گرداندن عملکرد طبیعی و زیبایی ظاهری فرد هنگامی که از نظر رشد اسکلتی به حد بلوغ رسید، انجام می‌گیرد. سه نوع از شایع‌ترین اختلالاتی که در نتیجه رشد نامتناسب فک‌ها ایجاد می‌شود، در شکل‌های مربوطه نشان داده شده است.

وقتي شخص ديگري يک عمل جراحي انجام مي‌دهد، ممکن است براي شما اهميتي نداشته باشد، يا وقتي فردي را مي‌بينيد که براي انجام يک عمل جراحي آماده مي‌شود، ممکن است زياد اهميت ندهيد. امروزه هرچند عمل جراحی به امری کاملاً عادی و روزمره تبديل شده است (هر ساله بیش از 15 میلیون آمریکایی عمل جراحی انجام می‌دهند)، اما مسلماً برای شما چندان عادی نخواهد بود.

5

جراحی


اگر مشکلات فک شما در حد متوسط تا شدید باشد و نتوان آن را فقط با ارتودنسی برطرف نمود، پس وقت آن است که واقعیت را بپذیرید و به سراغ روش‌های مختلف جراحی فک و صورت یا جراحی‌های ارتوگناتیک بروید. این روش‌ها باعث هم ردیفی فک‌ها و دندان‌های شما خواهد شد و علاوه بر بهبود عملکرد فک و دندان، زیبایی ظاهری شما را نیز بهبود می‌بخشد. از همه این‌ها گذشته، تحقیقات نشان داده است بیمارانی که به خوبی در مورد روش درمانی خود اطلاع کسب کنند، نتایج بهتری از عمل جراحی‌ می‌گیرند و از آثار و نتایج عمل رضایت بیشتری دارند.

ارتودنسی جراحی فک یا عمل جراحی ارتوگناتیک برای حرکت دادن دندان‌ها و استخوان فک به سمت موقعیت مناسب و دستیابی به نتایج زیبایی و عملکردی و نیز بازیابی سلامتی فرد مورد استفاده قرار می‌گیرد. علیرغم اینکه هدف اصلی این جراحی بهبود وضعیت قرار گرفتن دندان‌ها بر روی یکدیگر و نیز زیبایی اجزای صورت می‌باشد، بعضی بیماران علاوه بر این موارد پس از درمان با بهبود در وضعیت صحبت کردن و حتی خوابیدن خود در نتیجه باز شدن مسیر عبور هوا از بینی، مواجه می‌شوند. به این ترتیب نتایج عمل جراحی ترمیمی می‌تواند برای شما شگفت انگیز بوده و بر بسیاری از جنبه‌های زندگی شما برای تمام عمر تاثیر مثبت داشته باشد. درمورد هزینه نیز باید گفت: هزینه جراحی فک به عوامل مختلفی مانند پزشک معالج، شهر محل زندگی افراد و ... بستگی دارد.

روش عمل


معمولاً جراحی فک به طور کامل در فضای دهان شما انجام می‌شود، بنابراین هیچ زخم و آثاری بر روی چانه، فک و یا اطراف دهان شما به جا نمی‌ماند. جراح شما بریدگی‌هایی در محل استخوان فک ایجاد می‌کند و این استخوان‌ها را به گونه‌ای جابه‌جا می‌کند که در وضعیت صحیح خود قرار گیرند. وقتی که فک‌ها به شکل مناسبی هم ردیف شده و در مقابل هم قرار گرفتند، با استفاده از پیچ و صفحات استخوانی در موقعیت جدید خود تثبیت می‌شوند.

در برخی از موارد ممکن است استخوانی به فک اضافه شود. جراح شما این قطعه استخوان را از لگن، ران یا دندنه شما بر می‌دارد و با استفاده از سیم‌های موقتی آن را در محل فک محکم می‌کند.

عمل جراحی فک در بیمارستان انجام می‌شود و لازم است که برای انجام آن یک تا دو روز در بیمارستان بمانید. بهبودی کامل در منزل نیز معمولاً 3 تا 6 هفته به طول می‌انجامد.

در اغلب موارد، یک متخصص ارتودنسی قیل از انجام عمل جراحی، بست‌هایی را روی دندان‌های شما قرار می‌دهد. این بست‌ها معمولاً به مدت 9 تا 18 ماه قبل از انجام عمل باقی می‌مانند تا دندان‌های شما را صاف و ردیف کند. هنگامی که عمل جراحی انجام شد و فک‌های شما بعد از عمل بهبودی کامل پیدا کرد (معمولاً حدود 6 هفته بعد از جراحی) متخصص ارتودنسی کار هم ردیف کردن دندان‌ها را نیز تمام می‌کند و بست‌هایی که روی دندان‌ها قرار گرفته بود را بر می‌دارد. پروسه کامل ارتودنسی با احتساب دوره عمل جراحی، ممکن است 12 تا 24 ماه طول بکشد.

انواع جراحی فک


جراحی فک ممکن است بر روی فک بالایی، فک پایینی یا هر دو فک انجام شود.

  1. فک بالایی (استئوتومی فک بالایی). این جراحی دهانی می‌تواند برای تصحیح ناهنجاری در گاز زدن، عقب رفتگی زیاد فک بالا یا گاز زدن باز انجام شود. در جریان این عمل، جراح دهان، استخوان بالای دندان‌های شما را می‌بُرد تا بتواند فک و دندان‌های بالایی شما را به سمت جلو بیاورد و در وضعیت مناسب و ردیف با دندان‌های پایینی قرار دهد. وقتی که فک‌های شما ردیف شد، جراح با استفاده از پیچ و صفحات استخوانی، استخوان فک را در وضعیت جدید خود محکم می‌کند.
  2. فک پایینی (استئوتومی فک پایینی). این عمل توسط جراح دهان برای تصحیح عقب رفتگی بیش از حد فک پایینی انجام می‌شود. در طی این جراحی دهانی، جراح تعدادی برش‌ طولی در ناحیه پشت دندان‌های آسیاب و بر روی استخوان فک ایجاد می‌کند تا استخوان فک را به آرامی به سمت موقعیت صحیح و جدید خود بکشد و در آنجا استخوان را با استفاده از پیچ، محکم می‌کند تا در همین وضعیت بهبود پیدا کند.
  3. جراحی چانه (جنیوپلاستی). عقب رفتگی شدید فک را می‌توان با این روش اصلاح کرد. در این روش جراح دهان، استخوان چانه شما را می‌بُرد و آن را در وضعیت جدید خود محکم می‌کند (معمولاً جراحان دهان می‌توانند با انجام یک عمل جراحی همزمان، فک و ساختار چانه را اصلاح کنند).
  4. اگر مشکل نامرتبی دندان‌های شما مادرزادی باشد، دلیل بر آن نیست که این مشکلات غیرقابل درمان هستند. امروزه متخصصان دندانپزشکی و ارتودنسی قادر هستند روندهای درمانی مناسبی را برای بهبود این مشکلات در پیش بگیرند و مشکل جلو بودن دندان‌های پایینی (under bite) با ارتودنسی فک پایین  قابل درمان است و دیگر یک مشکل همیشگی برای افراد نخواهد بود.

نتایج حاصل از جراحی ارتوگناتیک (جراحي اصلاحي فک) چیست؟


جراحی ارتوگناتیک (جراحي اصلاحي فک) یک عمل جراحی جدید یا یک حوزه جدید از جراحی‌های فک و صورت نیست. بلکه کاربردی کردن و اولین موارد انجام این نوع جراحی به دهه‌های بسیار قبل بر می‌گردد. البته جدیدترین فناوری مورد استفاده در این جراحی در حدود 30 سال پیش معرفی شد. به دلیل بهینه‌سازی و نوآوری‌هایی که به طور مداوم در زمینه ابزارها و فنون مورد استفاده در این روش عرضه می‌شود، امروزه درمان بیماران با استفاده از این جراحی بسیار ایمن‌تر، راحت‌تر و مطمئن‌تر از قبل انجام می‌شود. عمل‌های جراحی که روزی به بیش از 10 ساعت زمان برای انجام آن نیاز بود، امروزه در کمتر از 3 تا 4 ساعت انجام می‌شود. همچنین با وجود آنکه در گذشته لازم بود بیمار برای انجام این جراحی 4 تا 6 روز در بیمارستان بستری شود و حتی مدتی را هم در بخش مراقبت‌های ویژه بستری باشد، اما امروزه بیمار می‌تواند در روز بعد از انجام عمل از بیمارستان ترخیص شود.