جلوگیری از پوسیدگی دندان با فیشورسیلانت(شیار بندی)

شیار بندی دندان نوعی روکش پلاستیکی است که روی سطح رویی دندان های دائمی عقب دهان یعنی دندان های آسیاب و دندان های قبل از آن برای محافظت از دندان ها و جلوگیری از پوسیدگی و حساسیت دندان مورد استفاده قرار می گیرد. سطح رویی دندان های آسیاب و دندان های قبل از آن دارای شیارها یا «فیشور سیلانت» است که این دندان ها را مستعد ایجاد پوسیدگی می کند. این شیارها می توانند عمیق باشند و به همین خاطر تمیز کردن آنها حتی با استفاده از مسواک های مخصوص نیز دشوار است. به همین خاطر در این نواحی پلاک تشکیل می شود و اسید تولید شده از باکتری های موجود در این پلاک ها به مینای دندان حمله کرده و به این ترتیب پوسیدگی و خرابی دندان ایجاد می شود. با وجودی که  فلوراید می تواند از ایجاد پوسیدگی جلوگیری کرده و به حفاظت تمام سطح دندان ها کمک کند، شیار بندی دندان می تواند یک حفاظت اضافی برای این شیارها و حفره ها فراهم کرده و یک سطح هموار بر روی آن ها ایجاد کند. استفاده از شیار پوش یکی از روش های پیشگیری از پوسیدگی دندان می باشد. آبسه دهان، دندان و لثه به عفونت دندان ، صورت، فک یا گلو گفته می‌شود که به صورت پوسیدگی و سوراخ شدن دندان یا عفونت دندان شروع می‌شود. این عفونت‌ها در میان افرادی شایع است که بهداشت دهان و دندان را به خوبی رعایت نمی‌کنند و به طور مرتب به دندانپزشک مراجعه نمی‌کنند. درمان آبسه دندان و لثه در صورت ملتهب شدن بافت بسیار دردناک است.

جلوگیری با شیار بندی چیست؟

اولین شیار پوش دندان معمولاً بر روی اولین دندان دائمی کودکان در قسمت آسیاب در زمانی استفاده می شود که سطح رویی این دندان بطور کامل از زیر خط لثه بیرون آمده باشد معمولا دندان های جلویی دائمی زودتر از دندان دائمی آسیاب رشد می کنند. این دندان پس از افتادن دندان های شیری در دهان ظاهر می شود. اگر سطح رویی این دندان ها پوشانده شود، شیار بندی دندان می تواند به حفاظت از آن در برابر پوسیدگی کمک کند. به استثنای دندان های عقل که بسیار دیرتر از سایر دندان ها رشد می کنند، دندان های آسیاب و دندان های قبل از آن بین سن 11 تا 13 سالگی رشد کرده و امکان شیار بندی سطح رویی آنها پس از در آمدن کامل سطح رویی دندان از لثه برای جلوگیری از پوسیدگی دندان وجود دارد. از جمله سوالات متداول در این زمینه می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • آیا می توان از شیار بندی برای دندان های افراد بزرگسال استفاده کرد؟ بله شیار پوش دندان با فیشور سیلانت معمولاً هنگامی بر روی دندان های افراد بزرگسال قرار می گیرد که این دندان ها در معرض خطر پوسیدگی باشند ولی به هر حال انجام این کار تا حدودی غیر عادی است زیرا این کار هنگامی انجام می شود که شیار ها و فیشورهای عمیق دندان هنوز پر نشده باشند.
  • آیا شیار بندی دندان فقط برای کودکان استفاده می شود؟ پوسیدگی می تواند در سال های اولیه زندگی فرد شروع شود و به همین خاطر دندان پزشکان معمولاً از فیشور سیلانت برای دندان های آسیاب کودکان و نوجوانان جهت حفاظت از آنها استفاده می شود. با این وجود امکان استفاده از شیار بندی برای پیشگیری از پوسیدگی دندان های افراد بزرگسال نیز وجود دارد. در صورت نیاز به مشاوره لازم است درباره استفاده از فیشور سیلانت برای کودکان و نیز برای افراد بزرگسال با دندانپزشک متخصص ملاقات و صحبت کنید.
  • چه کسانی باید از درمان شیار بندی استفاده کنند؟ شیار پوش دندان معمولاً برای کودکان استفاده می شود و این کار به این دلیل انجام می شود که دندان های دائمی کودکان تازه رشد کرده و شیار بندی آن ها  برای جلوگیری از پوسیدگی می تواند بسیار موثر و مفید باشد. سطح رویی دندان های کودک به شدت مستعد ایجاد پوسیدگی است. تحقیقات انجام شده در این حوزه نشان می دهد اکثر پوسیدگی های ایجاد شده در دندان های کودکان به خاطر تجمع مواد غذایی و باکتری ها در شیارها و حفره های باریک دندان ها است که امکان تمیز کردن آنها وجود ندارد. علاوه بر این برخی بیماران بزرگسال نیز می توانند از شیارگیر برای دندان های دائمی خود بهره مند شوند و این موضوع بطور خاص برای افرادی صادق است که شیارها و حفره های موجود در سطح رویی دندان های آنها مستعد ایجاد پوسیدگی است. تحقیقات انجام شده در این حوزه نشان می دهد تقریباً هر فرد با احتمال 95 درصدی برای ایجاد پوسیدگی در شیار ها و حفره های دندان های خود مواجه هستند.

مراحل

شیار پوش دندان معمولاً روی سطح رویی این دندان ها قرار می گیرد و علت آن وجود شیارها و حفره های عمیق بر روی این دندان ها است. شیار بندی دندان همچنین بر روی سایر دندان های دائمی نیز در صورتی که شیار یا حفره بر روی آن وجود داشته باشد برای کمک به حفاظت از سطح رویی این دندان ها استفاده می شود. برای بعضی کودکان، دندان های آسیاب مقدماتی (دندان های شیری) نیز دارای شیارها و حفره هایی هستند که می توان برای حفاظت آنها از فیشور سیلانت استفاده کرد و در این شرایط دندان پزشک یا متخصص بهداشت دهان ممکن است به شما پیشنهاد دهد از شیار بندی دندان روی سطح رویی این دندان های شیری نیز استفاده شود.

در ابتدا سطح دندان بطور کامل با استفاده از ابزارهای مخصوص توسط دندان پزشک یا متخصص بهداشت دهان تمیز می شود. سپس دندان با آب شسته شده و خشک می شود. در ادامه از یک محلول اسیدی روی حفره ها و شیارهای سطح رویی دندان برای چند ثانیه استفاده می شود. به این ترتیب نواحی میکروسکوپی کوچک بر روی دندان تشکیل می شود که می تواند قرارگیری روکش بر روی دندان را تسهیل کند و به این ترتیب شیار پوش دندان بهتر به آن می چسبد. پس از اینکه مجدداً دندان خشک شد، ماده شیار بند دندان بر روی دندان قرار گرفته و سفت می شود. فیشور سیلانت دندان با استفاده از یک پرتو مخصوص سفت می شود یا ممکن است گاهی اوقات از شیارگیر دندان دو بخشی استفاده شود که نیازی به استفاده از پرتو برای سفت کردن آن نیست. هنگامی که شیار بند دندان سفت شد، تبدیل به یک روکش صیقلی پلاستیکی می شود و امکان جویدن عادی غذا مجدداً برای فرد ایجاد می شود.

مزایا

مطالعات انجام شده نشان می دهند استفاده مناسب از شیار بندی می تواند 100 درصد در پیشگیری از  پوسیدگی دندان ها موثر باشد. تا زمانی که شیار پوش دندان دست نخورده باقی بماند، مواد غذایی کوچک و باکتری هایی که باعث ایجاد پوسیدگی دندان می شوند امکان نفوذ به شیار بند و نواحی اطراف آن را نخواهند داشت. حفاظت شیار بند در زمانی کاهش یافته یا از بین می رود که بخشی از تمام اتصال بین دندان و شیار بندی شکسته شود بنابراین مراقت از فیشور سیلانت مهم می باشد. به هر حال، مطالعات کلینیکی نشان می دهند دندان هایی که فیشور سیلانت خود را از دست داده اند بیشتر از سایر دندان هایی که هیچگاه از شیارگیر بر روی آنها استفاده نشده مستعد ایجاد پوسیدگی دندان نمی باشند. شیار بندی دندان فقط می تواند از سطح رویی دندان در زمان جایگذاری محافظت کند. به هر حال استفاده از فلوراید می تواند تمام سطح دندان را از پوسیدگی و کرم خوردگی حفاظت کند.

دوام و ماندگاری

استفاده از شیار بندی دندان از دهه 1970 میلادی شروع شده و موثر بودن آن ثابت شده است. بسیاری از مطالعات انجام شده در این حوزه نشان می دهند شیار پوش دندان در جلوگیری از ایجاد پوسیدگی روی سطح رویی دندان ها موثر هستند. دوام و ماندگاری شیاربندی دندان برای سال های طولانی ادامه دارد. در صورت لزوم، می توان از فیشور سیلانت های جدید بر روی دندان استفاده کرد.

قیمت و هزینه

اگر شما از خدمات بیمه دندان پزشکی استفاده می کنید، قبل از شروع درمان پوسیدگی دندان درباره این موضوع با موسسه بیمه خود صحبت کنید. هزینه شیار بندی دندان با ماده شیار پوش دندان بستگی به مقدار فیشور سیلانت استفاده شده برای جلوگیری و کاهش پوسیدگی دندان شما، نوع کلینیک درمانی، سطح تخصص دندان پزشک و سایر عوامل مشابه آن دارد.

استفاده از شیار بندی دندان در کودکان به منظور پیشگیری از پوسیدگی دندان موثر می باشد، اما باید توجه داشت که فیشور سیلانت فقط سطح رویی دندان را پوشش می دهد و در زمان استفاده از شیار پوش استفاده از خمیرر دندان حاوی فلوراید هم ضروری می باشد. از شیار بند می توان برای بزرگسالان هم با مشورت دندانپزشک استفاه کرد. استفاده از این روش جلوگیری از پوسیدگی دندان عوارض خاصی ندارد.