درمان آبسه دندان و لثه

آبسه دندان یک بیماری لثه شامل کیسه تشکیل شده از مواد فاسد است که در نتیجه یک عفونت باکتریایی ایجاد می شود. در عمل امکان ایجاد تشکیل آبسه دندان در نواحی مختلف دندان مانند دندان عقل به دلایل مختلف وجود دارد. انواع عفونت دندان شامل موارد زیر است:
آبسه پری آپیکال در سر ریشه دندان ایجاد می شود
آبسه پریودنتال بر روی لثه های کنار ریشه دندان ایجاد می شود که به آن آبسه دندان نیز می گویند.
آبسه پری آپیکال دندان معمولاً در نتیجه پوسیدگی و آسیب درمان نشده یا ترمیم قبلی دندان مثل آبسه پس از عصب کشی ایجاد می شود. دندانپزشک برای درمان آبسه دندان مایع درون آن را تخلیه می کنند و به این ترتیب از دست آبسه دندان ایجاد شده خلاص می شوند. در این حالت همچنین امکان نجات دندان با استفاده از روش عصب کشی دندان نیز وجود دارد، اما در برخی مواقع لازم است که دندان کشیده شود. رها کردن آبسه دندان به صورت درمان نشده می تواند باعث ایجاد مشکلات جدی شود که در نهایت حتی می تواند زندگی فرد را نیز تهدید کند.  بیماری‌های لثه منجر به پوسیدگی و خرابی دندان‌ها و از بین رفتن مینای دندان می‌شود. بیماری‌های لثه همچنین می‌تواند منجر به عفونت لثه شود که ممکن است این عفونت به ریشه‌ی دندان‌ها حمله کند و منجر به تحلیل رفتن و از بین رفتن بافت لثه و حساسیت دندانی شود.

کیست دندان یک نئوپلاسم از نوع تومور است که تحت شرایط خاصی در فک کودک ظاهر می‌شود و در ناحیه‌ی ریشه دندان کودک واقع شده است. شکل این کیست شبیه به حفره‌ی قطره اشک یا یک بیضی است که با یک پوسته‌ی ضخیم پوشانده شده و از داخل با یک مایع چرکی زردرنگ پر شده است. لایه‌ی بیرونی کیست از سلول‌های بافتی همبند و سمت داخلی آن از یک اپی تلیوم (برون‌پوش) مسطح و طبقه طبقه تشکیل شده است.

انواع

یک نوع آبسه دندان یا عفونت در اصطلاح آبسه پری آپیکال نامیده می شود که محل ایجاد آن در داخل ناحیه پالپ دندان است. نوع دیگر آبسه دندان، پریودنتال است که به صورت بیماری لثه آبسه لثه مشاهده می شود. شما می توانید با توضیح نوع درد و عکس العمل های التهابی بدن خود برای پزشک به تشخیص هر چه بهتر نوع عفونت ایجاد شده کمک کنید. برای آبسه دندان پریودنتال که در آن بافت لثه دچار عفونت می شود، با توجه به اینکه عفونت از داخل دندان سرچشمه نمی گیرد، عصب کشی دندان نمی تواند تاثیری بر حل مشکل داشته باشد. علاوه بر این، عصب کشی دندان یک روش درمانی به شدت تهاجمی است که می تواند باعث ناراحتی دندان شما شود.

علائم

علایم ایجاد آبسه دندان به شرح زیر هستند:
دندان درد که با شدت زیاد و بطور مداوم وجود دارد
• وجود درد به صورت ضربانی
• وجود درد شدید یا تیر کشیدن
• احساس درد در زمان جویدن غذا
• حساس شدن دندان به گرمی یا سردی
• وجود مزه تلخ در دهان
• بوی بد دهان
• تب احتمالی
• التهاب غدد گردن
• ناراحتی عمومی، وضعیت نا مناسب، یا احساس بیماری های لثه
• ورم فک بالا یا پایین که یک نشانه بسیار جدی و خطرناک است

علت

عفونت ناحیه پالپ دندان فقط زمانی اتفاق می افتد که مواد خارجی راه خود را به دندان شما باز کنند. هنگامی که شما غذا می خورید، مینای دندان شما ضعیف شده یا به علت پوسیدگی دندان سوراخ می شود. در ادامه غذا می تواند به لایه های عمیق تر داخل دندان نفوذ کند. مواد غذایی یا سایر جرم های وارد شده به بخش های داخلی دندان باعث ایجاد تحریک در این بخش می شوند. به همین خاطر بدن در واکنش به آنها آبسه دندان را ایجاد می کند که گاهی آبسه ایجاد شده گسترش پیدا کرده و موادی که باعث تحریک شده را نیز در بر می گیرد. یکی از دلایل دیگر آبسه دندان، سلول های مرده و بافت های تمیز نشده بدن شما است. هر روز بدن ما از دست سلول های مرده و نیز ضایعات سلولی خلاص می شود. به هر حال اگر سیستم تمیز کردن بدن دچار اختلال شود، آنگاه توانایی آن برای از بین بردن ضایعات ایجاد شده در داخل دندان ها یا اطراف آنها کاهش پیدا می کند.
مواد خارجی مثل باقیمانده مواد غذایی در دهان یا بافت های مرده می توانند بطور مستقیم به بافت حفاظت شده دندان نفوذ کرده یا به کیسه های لثه که دقیقاً زیر ریشه دندان شما قرار دارند، نفوذ کنند و به این ترتیب باعث ایجاد آبسه دندان شوند. مراقب وضعیت سلامت و بهداشت خود باشید تا از بروز آبسه لثه و دندان جلوگیری کنید. بسیاری از آبسه های دندان می توانند در صورتی که فرد از نظر سلامتی در شرایط مناسب قرار داشته باشد، به سادگی درمان شوند. اما اگر شما وضعیت سلامت خود را در سطح مطلوب حفظ نکنید، یا دارای مشکلات جدی تری باشید که وضعیت کلی سلامتی شما را تحت تاثیر قرار می دهد، آنگاه نیاز درمان بیشتر نسبت به درمانی دارید که در حالت عادی برای افراد توصیه می شود. در هر حال لازم است از خدمات دندان پزشکی برای بررسی وضعیت سلامتی فرد استفاده شود و نکات ارائه شده در این مبحث نمی تواند به هیچ وجه جایگزین مشاوره های درمانی یا نکاتی باشد که توسط دندان پزشک به شما توصیه می شود.

زمان مراجعه به پزشک

هنگام مشاهده هر گونه علائم یا نشانه از آبسه دندان لازم است بلافاصله با دندان پزشک خود ملاقات کنید. اگر شما دچار تب و ورم لثه و صورت شده اید و دسترسی به دندان پزشک خود ندارید، از خدمات اورژانسی استفاده کنید. علاوه بر این لازم است که در زمان مشاهده مشکل در ارتباط با تنفس یا بلع غذا به صورت اورژانسی وضعیت شما بررسی شود. مشاهده این علائم ممکن است نشان دهنده این موضوع باشد که عفونت در نواحی عمیق تر فک و بافت اطراف آن نفوذ کرده یا حتی در سایر نقاط بدن پخش شده باشد.

8

عوارض

آبسه دندان بدون درمان لازم امکان بهبود ندارد. اگر آبسه ایجاد شده دچار پارگی شود، درد بیمار ممکن است بطور قابل توجه کاهش پیدا کند، اما باز هم فرد نیاز به درمان های دندان پزشکی دارد. اگر مایع داخل آبسه خارج نشود، عفونت ممکن است به فک و سایر نواحی سر و گردن گسترش پیدا کند. علاوه بر این ممکن است این مشکل باعث ایجاد مسمومیت عفونی شود که یک نوع از عفونت است که در کل بدن پخش شده و می تواند زندگی فرد را تهدید کند. اگر سیستم ایمنی بدن شما ضعیف باشد و آبسه دندان درمان نشده به حال خود رها شود، خطر گسترش عفونت در کل بدن حتی بیشتر نیز خواهد شد.
برای یک دندان دارای آبسه دندان چه اتفاقی می افتد؟ به خاطر پوسیدگی دندان، ایجاد ترک در مینای دندان، یا تجمع بافت مرده، جریان مایع مواد مغذی در داخل دندان معکوس می شود. در این حالت به جای جریان مایع از غدد به سمت ناحیه خارج دندان برای تمیز کردن محیط داخلی دندان، جریان مایع بر عکس شده و مواد غذایی باقیمانده در دهان را به ناحیه داخلی دندان می کشد. به این ترتیب دندان دچار التهاب شده و به خاطر مواد آلوده وارد شده به ناحیه داخلی آن دچار عفونت و آبسه دندان می شود. عکس العمل سیستم دفاعی بدن به این مواد آلوده تلاش برای حذف آنها است. این واکنش می تواند باعث ایجاد التهاب دردناک در دهان شود. اگر ورم ایجاد شده نتواند این مواد را گیر اندازد، آنگاه یک لایه غنی از پروتئین نازک ایجاد می شود که بدن از آن برای گیر انداختن این مواد خارجی استفاده می کند. برای مثال عفونتی را در نظر بگیرید که می تواند در نتیجه ایجاد بریدگی در بازوی شما ایجاد شود. این عفونت شبیه موردی است که در آبسه لثه در دهان شما نیز ممکن است تشکیل شود.

درمان

هدف درمان در این حالت خلاص شدن از آبسه دندان است. برای دستیابی به این هدف، دندان پزشک شما ممکن است فعالیت های زیر را انجام دهد:
• باز کردن آبسه و خارج کردن محتویات آن. در این حالت دندان پزشک یک شکاف کوچک در آبسه لثه ایجاد می کند و اجازه می دهد محتویات داخل آبسه خارج شود. سپس محل مورد نظر با آب نمک (محلول نمک) شسته خواهد شد.
• عصب کشی دندان. استفاده از این روش درمانی می تواند به حذف آبسه و نجات دندان شما کمک کند. برای انجام این کار دندان پزشک دندان شما را سوراخ کرده و ناحیه بیمار مرکزی دندان (پالپ) را خارج کرده و محتویات آبسه را خارج می کند. دندان پزشک در ادامه محل مورد نظر را پر کرده و ساقه پالپ دندان و کانال های ریشه آن را می پوشاند. برای حفاظت بهتر از دندان و افزایش قدرت آن در این حالت می توان از روکش دندان استفاده کرد. روکش دندان بطور خاص برای حفاظت از بخش باقیمانده دندان های آسیاب توصیه می شود. اگر شما از دندان ترمیم شده به نحو صحیح مراقبت کنید، امکان استفاده از آن تا آخر عمر وجود خواهد داشت.
کشیدن دندان آسیب دیده. اگر دندان آسیب دیده امکان ترمیم و نجات نداشته باشد، دندان پزشک دندان شما را کشیده و آبسه دندان را برای خلاص شدن از عفونت ایجاد شده از محل خارج می کند.
• تجویز آنتی بیوتیک ها. اگر عفونت محدود به ناحیه دارای آبسه باشد، ممکن است نیازی به استفاده از آنتی بیوتیک ها وجود نداشته باشد. اما گر عفونت در نواحی اطراف دندان، فک یا سایر بخش ها پخش شده باشد، احتمالاً دندان پزشک به شما توصیه می کند از آنتی بیوتیک ها برای جلوگیری از پخش بیشتر عفونت در بدن استفاده کنید. علاوه بر این در صورتی که سیستم ایمنی بدن شما ضعیف شده باشد، دکتر احتمالاً برای شما آنتی بیوتیک تجویز می کند.
در زمانی که شما در حال بهبود هستید، دندان پزشک ممکن است به شما انجام فعالیت های زیر را برای کمک به کاهش ناراحتی های احتمالی توصیه کند:
• دهان شویه دهان با آب نمک گرم.
• استفاده از مسکن های موجود همچون استامینوفن (تیلنول و موارد مانند آن) و ایبوپروفن (آدویل، موترین و موارد مانند آن) در صورت نیاز.

لیزرهای مورد استفاده برای جراحی‌های دهان و دندان عبارتند از:

لیزرهای دی‌اکسید کربن: از آن‌ها برای برداشتن تومورهای دهان، بافت‌های بیمار و استخوان استفاده می‌شوند.
لیزرهای دیودی و ان‌دی- یاگ: لیزر دیود برای برداشتن التهاب لثه و سایر عناصر بیماری‌زا (پاتوژن‌ها) از آن‌ها استفاده می‌شود. از این لیزرها در تکنیک لاناپ که به احیاء لثه کمک می‌کند نیز استفاده می‌شود، زیرا آن‌ها به خوبی از پس بافت‌های سخت برمی‌آیند.
لیزرهای اربیوم: اغلب در جراحی لثه و جراحی زیبایی دندان مورد استفاده قرار می‌گیرند. می‌توان از آن‌ها جهت آماده‌سازی دندان برای پر کردن نیز استفاده کرد.

پیشگیری

پیشگیری از پوسیدگی دندان نقش کلیدی در ایجاد آبسه دندان دارد. به همین خاطر لازم است با انجام مراقبت های کافی زیر از دندان ها در برابر ایجاد پوسیدگی محافظت شود:
• مصرف آب حاوی فلوراید
• مسواک زدن دندان ها حداقل دو بار در روز با استفاده از خمیر دندان های حاوی فلوراید
• استفاده از نخ دندان یا یک تمیز کننده داخل دندانی برای تمیز کردن فاصله موجود بین دندان ها یک بار در روز
• جایگزین کردن مسواک در هر سه یا چهار ماه یا هر زمان که پرز های مسواک دچار فرسودگی شود
• مصرف غذاهای سالم و محدود کردن استفاده از اقلام حاوی شکر و میان وعده ها
• ملاقات با دندان پزشک برای معاینه منظم و تمیز کردن حرفه ای دندان ها
• استفاده از دهان شویه ضد عفونی کننده یا حاوی فلوراید برای ایجاد پوشش اضافی برای دندان ها در برابر پوسیدگی دندان.
آبسه کردن دندان نباید به عنوان یه عارضه معمولی تلقی شود بلکه باید بعنوان یک بیماری اقدام به درمان چرک دندان و آبسه شود. آبسه دندان در کودکان و در بارداری باید مورد توجه ویژه قرار گیرد و نسبت به درمان آن اقدام کرد. آبسه لثه ممکن است پس از عصب کشی، جرم گیری دندان و سفید کردن دندان نیز بوجود آید.