درمان آفت دهان و علت آن

آفت دهان (زخم یا ورم آفتی) یکی از انواع بیماری لثه یک زخم کوچک و دردناک در داخل دهان است. این زخم ممکن است بر روی زبان یا داخل گونه ها، لب ها، و گلو ایجاد شود و رنگ آنها معمولاً سفید، خاکستری، یا زرد است و حاشیه قرمز رنگ دارد. آفت دهانی رایج ترین نوع زخم دهانی است که در حدود 20% افراد را تحت تاثیر قرار می دهد. زنان بیشتر از مردان دچار این بیماری می شوند. یک علت آفت دهانی می تواند زمینه ارثی باشد و می تواند در کودکان، نوزادان و شیرخواران نیز بوجود آید. این بیماری مشابه تبخال دهان کودکان (تاول تب) نیست. تبخال در نتیجه ویروس هرپس ایجاد می شود و یک عفونت واگیر دار است. این موضوع در حالی است که آفت دهان واگیر دار نیست و دارای سه نوع اصلی به شرح زیر می باشد:

  1. آفت های مینور که اندازه ای بین 3 تا 10 میلیمتر (mm) دارند: رایج ترین نوع آفت دهان هستند. این زخم ها بطور معمول 10 تا 14 روز ماندگار بوده و بدون انجام فعالیت خاص درمان می شوند.
  2. آفت های ماژور: این آفت ها بزرگتر و عمیق تر از آفت های مینور، دارای حاشیه غیر عادی و قطر بزرگتر از 10 میلیمتر می باشند. آفت های ماژور از چند هفته تا چند ماه ماندگاری دارند و پس از بهبود، اثر زخم آن ها باقی می ماند.
  3. زخم های آفتی که شبه تبخال هستند: از یک گروه بزرگ از زخم های متعدد تشکیل شده اند. این زخم ها آفت های کوچک (2 تا 3 میلیمتر) هستند اما تعداد آنها بطور هم زمان ممکن است به 100 عدد نیز برسد. این زخم ها نیز بدون باقی ماندن آثار زخم درمان می شوند.

علائم و نشانه های

آفت دهان زخم های دردناک هستند که در داخل دهان مشاهده می شوند. این زخم ها را می توان بر روی زبان، داخل گونه، روی لثه ها، داخل لب ها، یا بر روی بافت نرم سقف دهان در قسمت انتهای دهان مشاهده کرد. علائم رایج آفت دهان شامل موارد زیر است:

  • احساس سوختگی، خارش یا تیر کشیدن تا 24 ساعت قبل از ظاهر شدن آفت در دهان
  • حفره های شبیه آفت به رنگ سفید، خاکستری، یا زرد با حاشیه های قرمز رنگ
  • دردناک بودن آفت دهان
  • ایجاد مشکل برای صحبت کردن و بلع غذا

علائمی که کمتر در بین بیماران مشاهده می شوند و می توانند نشان دهنده مشکلات جدی تر در ارتباط با ایجاد عفونت باشند، به شرح زیر هستند:

  • تب
  • ورم غدد لنفاوی
  • کم تحرکی و سستی
  • افزایش وزن
  • عفونت برفکی در دهان یا گلو

در صورتی که با علائم زیر در ارتباط با آفت دهان خود مواجه شدید، حتماً با پزشک یا دندانپزشک خود تماس بگیرید:

  • آفت های دهان بزرگتر از حالت عادی،
  • ادامه یافتن برای مدت بیش از سه هفته،
  • وجود درد زیاد که حتی پس از مصرف داروهای مسکن نیز بر طرف نشود،
  • ایجاد مشکل برای نوشیدن آب برای حفظ سطح هیدرات بدن،
  • مشاهده تب
  • پخش شدن آفت دهان،

علت

در اکثر موارد دلیل ایجاد آفت دهان ناشناخته است و عوامل متعدد می تواند علت آفت دهان باشند. برخی از دلایل احتمالی ایجاد آفت دهان به شرح زیر هستند:

  • وارد شدن آسیب به دهان می تواند، باعث آفت های ساده دهان شود. این آسیب ها می توانند شامل مسواک زدن شدید دندان ها، ترمیم های دندان پزشکی، استفاده از دندان مصنوعی و صدمه دیدن به خاطر فعالیت های ورزشی باشند.
  • مصرف مواد غذایی اسیدی شامل انواع مرکبات می تواند باعث ایجاد آفت دهان یا وخیم تر شدن وضعیت آن شود.
  • حساسیت یا آلرژی غذایی (به هر نوع مواد غذایی دارای سطح اسید بالا تا شکلات و قهوه)
  • رژیم های غذایی که سطح ویتامین 12B، روی، فولیک اسید، یا آهن آنها پایین است.
  • استفاده از خمیر دندان های حاوی سدیم لوریل سولفات
  • آلرژی به باکتری های خاص موجود در دهان
  • اختلالات هورمونی
  • استرس احساسی
  • سیگار کشیدن
  • بیماری های دستگاه گوارشی همچون بیماری سلیاک، بیماری کرون و کولیت
  • ناهنجاری های خود ایمنی همچون لوپوس اریتماتوز سیستمیک یا بیماری بهجت می تواند علت آفت دهان باشد.

تشخیص

برای تشخیص آفت دهان نیازی به انجام آزمایش خاص نیست. دکتر یا دندان پزشک شما می تواند با معاینه ظاهری شما مشکل آفت دهان را تشخیص دهد. در برخی موارد، ممکن است نیاز به انجام آزمایش های متعددی برای بررسی سایر مشکلات مربوط به سلامتی وجود داشته باشد و این آزمایش ها زمانی لازم است که مشکل آفت دهان جدی و مزمن شده باشد.

درمان

9

در اکثر موارد، آفت دهان در کودکان و بزرگسالان نیازمند درمان خاص نیست. اگر یک نفر در حال حاضر دارای مشکل آفت دهان باشد، می توان از اقدامات معمول برای کاهش درد یا ناراحتی ایجاد شده توسط آفت و نیز افزایش سرعت بهبود استفاده کرد:

  • داروهای آفت دهان را می توان به صورت مستقیم روی زخم قرار داد و در کنار آن استفاده از دهان شویه و داروهای دهانی برای کاهش درد یا التهاب ایجاد شده مفید است.
  • از خوردن مواد غذایی اسیدی همچون مرکبات یا غذاهای تند که می توانند آفت دهان را تشدید کند، اجتناب و خودداری کنید.
  • اگر فرد با فقر ویتامین مواجه باشد (دکتر می تواند وجود این مسئله را آزمایش کند)، که در این حالت مکمل های غذایی برای فرد تجویز می شود.
  • دندان های خود را به آرامی مسواک بزنید و از مسواک های دارای برس نرم استفاده کنید.
  • از خمیر دندان ها و انواع دهانشویه هایی استفاده کنید که حاوی سدیم لوریل سولفات نباشند.
  • یک راه حل خانگی دیگر برای حل این مشکل ترکیب کردن منیزیم هیدروکسید با دیفن هیدرامین و استفاده از آن به عنوان مایع دهان شویه.
  • سایر درمان های طبیعی می تواند شامل استفاده از قرقره گیاه شیرین بیان با آب گرم، و دهان شویه با آب نمک باشد.

داروهای دهانی متعدد زیر می توانند به کاهش علائم ناشی از آفت دهان کمک کنند:

  • داروهای موجود در داروخانه ها همچون ایبوپروفن (آدویل)، استامینوفن (تیلنول)، یا ناپروکسن را می توان برای کمک به کاهش ناراحتی مورد استفاده قرار داد.
  • از موارد دیگر داروی آفت دهان می توان به قرص های روی یا ویتامین B و C می توانند برای کاهش علائم آفت های دهان استفاده شوند.

ژل ها و پمادهای موضعی مختلف برای کاهش درد، التهاب و جلوگیری از عفونت دندان و دهان به شرح زیر قابل استفاده هستند:

  • داروهای مسکن موضعی: ژل هایی همچون بنزوکائین و لیدوکائین (یک داروی بی حسی) می توانند بطور مستقیم بر روی آفت های دهان برای کاهش درد یا ناراحتی ناشی از آن ها استفاده شود. این نوع از داروها را می توان از داروخانه ها تهیه کرد.
  • داروهای موضعی ضد التهاب: داروهای استروئید را می توان بطور موضعی برای کاهش التهاب ناشی از آفت های دهان استفاده کرد. برای مصرف این داروها نیاز به تجویز پزشک وجود دارد و دارو باید دقیقاً مطابق دستور پزشک مصرف شود.
  • آنتی بیوتیک های موضعی: این داروها می توانند توسط پزشک یا دندان پزشک در صورتی تجویز شوند که احتمال ایجاد عفونت باکتریایی به خاطر آفت دهان وجود داشته باشد. قرمزی، خشکی، تجمع مواد فاسد، یا تب از علائم ایجاد عفونت هستند.

امروزه چند دهان شویه مختلف وجود دارد که می توان از آنها برای درمان علائم ناشی از آفت دهان استفاده کرد. این دهان شویه ها به شرح زیر هستند:

  • شربت دیفن هیدرامین از داروخانه ها قابل تهیه است و می تواند به عنوان دهان شویه استفاده شود که در حقیقت تاثیرات موضوعی بی حسی بر روی بافت دهان و آفت دهان دارد. این ترکیب را در دهان خود قرار دهید، محلول را برای 30 ثانیه تا یک دقیقه قرقره کنید و سپس آن را بیرون بریزید. مراقب باشید که محلول را در گلوی خود فرو نبرید.
  • دهان شویه استروئید ضد التهاب که می تواند توسط پزشک یا دندان پزشک برای کمک به کاهش التهاب ایجاد شده تجویز شود.
  • دهان شویه آنتی بیوتیک تتراسیکلین می تواند برای شما توسط پزشک تجویز شده و استفاده از آن نشان داده که این دهان شویه تاثیر قابل توجه بر کاهش درد و بهبود درمان آفت دهان دارد. این دهان شویه نباید توسط زنان باردار، افرادی که به تتراسیکلین آلرژی دارند، یا افراد زیر 16 سال استفاده شود.

پیشگیری

آفت دهان همواره می تواند دوباره ایجاد شود، اما شما می توانید با رعایت نکات زیر تعداد دفعات تکرار این مشکل را کاهش دهید:

  • در ارتباط با آنچه می خورید، مراقبت کافی داشته باشید. سعی کنید از خوردن غذاهایی که می توانند دهان شما را تحریک کنند، خودداری نمایید. این غذاها می توانند شامل آجیل، چیپس، چوب شور، ادویه های خاص، غذاهای شور و میوه های اسیدی همچون آناناس، گریپ فروت، و پرتقال باشند. همچنین لازم است شما از غذاهایی که به آنها حساسیت یا آلرژی دارید، دوری کنید.
  • انتخاب غذاهای سالم. برای کمک به پیشگیری از ایجاد فقرغذایی و ایجاد آفت دهان لازم است شما مقدار زیادی از میوه ها، سبزیجات و دانه های کامل را مصرف کنید.
  • در زمان جویدن غذا صحبت نکنید. انجام این کار می تواند جراحت های مینور به لایه حساس و ظریف داخل دندان وارد کند.
  • دنبال کردن عادات مناسب برای حفظ بهداشت دهان: مسواک زدن منظم بعد از صرف غذا و نخ دندان کشیدن یک بار در روز می تواند دهان شما را تمیز و خالی از مواد غذایی نگه دارد که می توانند باعث ایجاد آفت دهان شوند. برای این کار از یک مسواک دارای برس نرم به منظور جلوگیری از ایجاد التهاب به بافت داخل دهان استفاده کنید و از خمیر دندان ها و دهان شویه هایی استفاده نکنید که حاوی سدیم لوریل سولفات هستند.
  • مراقب دهان خود باشید: اگر شما از ابزارهای دندان پزشکی استفاده می کنید، از دندان پزشک خود بخواهید گوشه ها و لبه های این ابزارها را به میزان کافی صیقل بزند تا به این ترتیب فاقد لبه های تیز باشند.
  • سطح استرس خود را کاهش دهید: اگر به نظر می رسد آفت دهان شما مربوط به استرس است، تکنیک های کاهش استرس همچون مدیتیشن و تصور هدایت شده را فرا گرفته و از آنها در زندگی روزمره خود استفاده کنید.

آفت دهان عارضه ایی است که می تواند در همه افراد حتی در کودکان، نوزادان و شیرخواران بوجود آید. علت آفت دهان در ابتدای مقاله شرح داده شد. اکثر آفت های دهان نیازی به درمان ندارد و با استفاده از داروهای آفت دهان بصورت درمان خانگی، بهبودی حاصل می شود ولی بعضی از انواع شدید و حاد آن که بطور مداوم تکرار می شوند نیاز به مراجعه به پزشک و تشخیص علت آن می باشد. تشخیص این بیماری از طریق شهودی توسط پزشک صورت می پذیرد. بعضی معتقد هستند که ترکیباتی مانند جوش شیرین و رب انار می تواند مفید باشد.