درمان دندان درد شدید

علت دندان درد همواره وجود مشکل در ارتباط با خود دندانی که درد می کند نیست، بلکه این موضوع می تواند مربوط به دندان های مجاور، بافت اطراف دندان، یا حتی شرایط نا سالم دهانی باشد. بعضی از انواع دندان درد مشاهده شده پس از استفاده از درمان های دندان پزشکی را می توان طبیعی و عادی دانست. برای مثال دندان درد پس از پر کردن آن، عاج گذاری، عصب کشی یا کشیدن دندان از این موارد است. اما اگر دندان درد برای چند روز ادامه داشته باشد یا حتی شدت پیدا کند، این موضوع می تواند نشانه ای از ایجاد مشکل باشد و به این ترتیب بیمار باید با دندانپزشک برای بررسی مشکل خود ملاقات کند. اگر شما با درد دندان شدید نیمه شب از خواب بیدار شدید، یا اگر دسترسی به دندان پزشک ندارید، احتمالاً باید از مسکن های درد برای تسکین دندان درد خود بطور موقت استفاده کنید. در اکثر موارد برای حل این مشکل از داروهایی همچون آسپرین، ایبوپروفن یا استامینوفن که دارای محتویات تسکین دهنده و ضد التهاب هستند، می توان استفاده کرد. برای مواردی که دندون درد جدی باشد، به خصوص پس از کشیدن یک دندان یا عمل جراحی انجام شده در ناحیه دهان، دندان پزشک ممکن است داروهای مسکن قوی تر همچون ویکودین را برای رفع دندان درد تجویز نماید. برخی از روش های درمان خانگی درد دندان نیز ممکن است برای مواردی که دندان درد شدید نیست برای بیمار تجویز شود. رایج ترین و موثرترین روش های درمانی موجود در این رابطه شامل استفاده از یخ بر روی ناحیه دارای درد و نیز استفاده از روغن میخک یا کیسه های چای بطور مستقیم بر روی دندان دارای مشکل در دهان بیمار است. برخی از موارد دندان درد می تواند نشانه ای از مشکلات جدی برای سلامتی فرد باشد. وجود درد دندان در سمت چپ فک می تواند نشانه ای از بیماری قلبی و در برخی موارد نشانه ای از حمله قلبی باشد. در صورت مواجه شدن با این شرایط در اسرع وقت با دندان پزشک خود ملاقات کنید تا به این ترتیب بتوانید از ایجاد مشکلات جدی برای خود جلوگیری کرده و ناراحتی خود را کاهش دهید. به این ترتیب حتی می توان هزینه درمان های احتمالی بعدی را نیز کاهش داد. هیچگاه دندان درد را نادیده نگیرید. همواره به خاطر داشته باشید که دندان درد باید توسط یک دندان پزشک معاینه و درمان شود. سایر روش های درمانی مورد استفاده برای کاهش درد فقط باید بطور موقت استفاده شوند و نباید به آنها به عنوان یک راه حل دائمی نگاه کرد.

انواع

ورم دندان، رشد دندان عقل، کشیدن دندان، عصب کشی، درد پس از عصب کشی، دندان درد پس از پر کردن آن، شکستگی و ترک دندان، استفاده از دندان مصنوعی، ایمپلنت دندان، درد فک، وجود درد در سینوس ها، دندان در آوردن کودک، درد هنگام جویدن غذا، درد هنگام خوردن آب سرد، دندان درد در بارداری، و درد عصب سه قلو همگی از انواع دندان درد یا مواردی هستند که می توانند باعث ایجاد درد دندان شوند.

علل

دندان درد در اکثر موارد زمانی ایجاد می شود که عصب دندان آسیب دیده یا حساس شود. این حساسیت ممکن است در داخل دندان (ناحیه پالپ) یا اطراف دندان (پریودنت) ایجاد شود، اما در برخی موارد ممکن است درد دندان به خاطر شرایط دیگری که بطور مستقیم با خود دندان ارتباط ندارد، مشاهده شود. رایج ترین دلایل دندان درد جدی مربوط به پوسیدگی دندان و عوارضی همچون التهاب بافت پالپ و ورم دندان است، اما بسیاری از شرایط دیگر نیز می توانند علت ایجاد دندون درد باشند.

اگر درد دندان به علت ایجاد پوسیدگی دندان باشد، دندانپزشک برای درمان دندان درد ناحیه دچار پوسیدگی را از روی دندان برداشته و و با روش های پرکردن دندان آن را با مواد مخصوص پر کردگی جایگزین می کند. اگر دندان درد به خاطر شل شدن یا شکستن پر کردگی قبلی ایجاد شده باشد، پر کردگی از محل خارج شده و پوسیدگی های ایجاد شده از روی دندان برداشته می شود. در نهایت در این رابطه از یک پر کردگی جدید در محل پر کردگی قدیمی استفاده خواهد شد.

علت های دندان درد که مربوط به خود دندان هستند

پوسیدگی دندان: پوسیدگی ها رایج ترین دلایل درد دندان هستند. اسیدهای تولید شده توسط باکتری های موجود در پلاک دندان به تدریج دیواره محافظ خارجی ساختار دندان که تحت عنوان مینای دندان شناخته می شود را از بین می برند. هنگامی که یک سوراخ در مینا (پوسیدگی) ایجاد می شود و پوسیدگی دندان به بافت نرم زیر مینای دندان می رسد، حساسیت دندان افزایش پیدا می کند. اگر دندان درد تیز با فاصله های زمانی بطور مکرر وجود داشته باشد، به احتمال زیاد بیمار با یک پوسیدگی کم و ناچیز در دندان خود مواجه شده است. در صورتی که پوسیدگی به داخل لایه های دندان نفوذ کرده و در آن پخش شود، حساسیت دندان به دما و تماس با عوامل خارجی افزایش پیدا خواهد کرد مثلا در هنگام خوردن آب سرد و... .

بیماری ناحیه پالپ: اگر پوسیدگی به داخل دندان نفوذ کرده و به ناحیه پالپ در داخل دندان برسد، بافت پالپ ملتهب شده و ورم می کند. به این ترتیب اعصاب دندان تحریک شده و علائم درد برای مغز ارسال می شود. فشار ایجاد شده به اعصاب دندان به خاطر التهاب ناحیه پالپ می تواند باعث ایجاد دندان درد متوسط تا جدی شود و میزان درد بیمار در این حالت بستگی به میزان گسترش عفونت دارد.

درد آبسه دندان: آبسه دندان یکی از دلایل اصلی دندان درد شدید است. در این حالت چرک در ناحیه سر ریشه دندان انباشته می شود و عفونت ایجاد شده شروع به آسیب رساندن به بافت پریودنت می کند. در این حالت شما باید بلافاصله با دندان پزشک خود ملاقات کنید (به هر حال درد دندان شدید، جدی و مداوم انتخاب دیگری در این رابطه برای شما باقی نمی گذارد).

حساسیت دندان: حساسیت دندان یک علت معمول دندان درد است که در نتیجه سردی، گرمی یا تماس مواد غذایی با دندان مشاهده می شود. ایجاد حساسیت در این حالت معمولاً به خاطر ایجاد سوراخ های ریز در دندان است که اجازه می دهد محرک خارجی به اعصاب دندان دسترسی پیدا کرده و باعث ایجاد التهاب شود. از دست دادن مینای دندان به خاطر سایش دندان، پوسیدگی تدریجی دندان یا مشکلات معمول به خاطر افزایش سن همگی می توانند باعث ایجاد حساسیت در دندان ها شود.

عقب رفتگی لثه: عقب رفتن لثه می تواند باعث در معرض آسیب قرار گرفتن ریشه های دندان و مشاهده مشکلات مشابه برای فرد شود.

بیماری پریودنتیت: بیمار لثه ها (عفونت مزمن ناشی از تجمع باکتری در لثه ها) می تواند همچنین باعث ابتلای فرد به درد دندان به خاطر التهاب لثه ها، عقب رفتن لثه یا آبسه لثه شود.

ترک خوردگی و شکستن دندان، درد دندان ترک خورده: هنگامی که دندان ها شکسته یا ترک بخورد، حساسیت دندان به شدت به خاطر بی حفاظ شدن عاج دندان افزایش پیدا می کند، اما در برخی موارد این مسئله (حتی بدون ایجاد مشکل خاص) ناراحتی زیادی برای فرد به همراه داشته باشد.

دندان قروچه: دندان قروچه می تواند مشکلات جدی برای مینای دندان به همراه داشته باشد و عاج دندان را تحت تاثیر قرار داده باعث ایجاد ترک یا شکستگی در دندان ها شود. در حقیقت دندان قروچه می تواند دندان ها را تحت فشار زیاد قرار داده و اعصاب فک را تحریک کند. به این ترتیب دندان درد معمولاً در چند دندان مشاهده خواهد شد که باید برای درمان دندان قروچه نزد پزشک مراجعه نمود.

مشکلات فک، درد دندان به خاطر فک: مشکلات مربوط به مفصل فک در نتیجه ایجاد آسیب یا ناراحتی در مفصل متصل کننده فک به جمجمه می تواند باعث ایجاد مشکل برای فک و طرح لبخند شود که این مشکل در بسیاری از موارد ممکن است با درد دندان اشتباه گرفته شود.

ترمیم های آسیب دیده: پرکردگی های قدیمی یا عاج های شکسته یا ترک خورده می توانند باعث بی پناه گذاردن ساختار داخلی دندان و ایجاد دندان درد شوند.

درد دندان مصنوعی: درد حاصل از دندان مصنوعی یک مشکل رایج در بین استفاده کنندگان آن است. در این حالت عامل موثر در ایجاد درد در اکثر مواقع عدم قرارگیری مناسب دندان مصنوعی بر روی لثه ها و فک بیمار است.

ترمیم های دندان: دندان درد ممکن است در نتیجه برخی درمان های خاص همچون کشیدن دندان، عصب کشی، پر کردن دندان، و عمل جراحی عاج یا لثه ایجاد شود. با وجودی که بخشی از درد دندان یا حساسیت آن می تواند برای چند روز پس از درمان ادامه داشته باشد و این موضوع امری طبیعی است، اما لازم است در صورت تداوم درد یا بدتر شدن آن بیمار با دندان پزشک ملاقات کند، زیرا این موضوع می تواند نشانه وجود مشکلات و عوارض جدی باشد.

غذای باقیمانده لای دندان: مواد غذایی باقی مانده بین دندان ها یا گیر افتاده در زیر خط لثه می تواند باعث التهاب و ایجاد درد دندان شود.

درد ایمپلنت دندان: ایمپلنت دندان اگر به صورت مناسب جایگذاری نشود می تواند باعث ایجاد دندان درد شود. سایر مشکلات احتمالی همچون عفونت ایمپلنت دندان نیز می توانند باعث ایجاد درد دندان شوند.

درد دندان در آوردن: دندان در آوردن نوزادان و کودکان (در آمدن دندان شیری و دندان دائم)، هر چند یک مشکل مربوط به سلامت فرد نیست، اما می تواند باعث ایجاد ناراحتی شود. علاوه بر این در آمدن دندان های عقل نیز می تواند باعث ایجاد دندون درد شود.

دندان درد هایی که مربوط به هیچکدام از دندان ها نیستند

سینوزیت، درد دندان به خاطر سینوس: عفونت سینوس ها، معمولاً پس از سرما خوردگی، می تواند باعث ایجاد مشکلی به نام «دندان درد ضمنی» شود. سینوس ها فضاهای خالی در جمجمه هستند که موقعیت آنها بسیار نزدیک به ریشه های دندان های بالایی است. گرفتگی سینوس ها یا التهاب آنها می تواند باعث ایجاد دردی شبیه به درد دندان شود که در اکثر مواقع دندان های آسیاب بالایی را تحت تاثیر قرار می دهد.

عفونت گوش: عفونت در ناحیه داخلی یا خارجی گوش می تواند باعث ایجاد درد ضمنی شود که در بسیاری از مواقع شبیه درد دندان است.

حمله قلبی: حمله قلبی یا ایست قلبی (که در نتیجه عدم تغذیه کافی عضلات قلب با خون اکسیژن دار به خاطر تنگ شدن شریان اصلی خون به قلب ایجاد می شود) می تواند باعث ایجاد درد در سمت چپ فک شود. در این رابطه باید به بیماران دارای سابقه بیماری قلبی درباره دندان درد غیر منتظره هشدار داده شود. بطور خاص این مشکل برای افرادی دارای اهمیت است که دارای سطح مناسب سلامت دندان هستند و این درد می تواند نشانه ای از بروز حمله قلبی برای آنها باشد.

درد اعصاب سه قلو: برخی شرایط بر اعصاب سه قلو تاثیر می گذارند که از عصب های اصلی صورت و فک ها هستند که در همه دندان ها پخش می شوند. اعصاب سه قلو احتمالاً زمانی تاثیر می پذیرند که رگ های خونی عصب را تحت فشار قرار دهند و به این ترتیب دندان درد شدید به حالت تیر کشیدن در دهان ایجاد می شود که ممکن است احساس شود منشا آن بخش انتهایی اعصاب در دندان ها است.

سر درد خوشه ای و میگرن: سر درد شدید که اغلب با احساس درد دندان همراه است می تواند در تمام دندان ها در یک سمت سر در یک یا هر دو فک بالا و پایین احساس شود که احتمالاً دلیل آن تحریک اعصاب سه قلو می باشد. اکثر موارد سر درد توسط بزرگترین اعصاب سر حس می شوند، به همین دلیل بعضی از مشکلات دندان می توانند در ارتباط مستقیم با سر درد باشند. بعضی از مشکلات فک مانند کشیدگی و سفت شدن عضلات علاوه بر احساس دندان درد باعث بروز سر درد نیز می توانند بشوند. بنابراین علاوه بر نیاز به درمان دندان درد، باید به دنبال راه حل هایی برای جلوگیری از حاد شدن مشکل خود نیز باشید.

علائم

به خاطر این که علائم دندان درد می تواند شبیه سایر بیماری ها یا مشکلات دندان باشد، تشخیص علت این مشکل بدون معاینه کامل دندان پزشک دشوار است. اگر شما متوجه وجود پوسیدگی در اطراف محل درد شدید، به احتمال زیاد دندان شما دچار پوسیدگی شده است و باعث شده استخوان اطراف دندان دچار مشکل شود. همچنین احتمال دارد مشکل مربوط به بیماری لثه باشد که معمولاً با التهاب بافت نرم لثه، خون ریزی لثه، یا از بین رفتن غیر عادی استخوان اطراف دندان همراه است.

در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر بلافاصله با دندان پزشک تماس بگیرید:

  • تب
  • مشکل در تنفس کردن یا بلع غذا
  • التهاب در اطراف دندان
  • درد در زمان جویدن یا گاز گرفتن
  • وجود مزه بد در دهان
  • ادامه یافتن درد برای مدت طولانی

درمان

با توجه به تشخیص دندان پزشک درباره علت درد دندان، می توان از روش های مختلف برای رفع مشکل و درمان دندان درد شدید استفاده کرد. لیست زیر خلاصه ای از درمان های ممکن در این رابطه را با توجه به علت درد دندان در اختیار شما قرار می دهد.

  • پوسیدگی دندان/ خوردگی های کوچک: توقف درد دندان ایجاد شده به خاطر پوسیدگی دندان محدود به نسبت ساده است. پس از اینکه بافت دچار پوسیدگی از دهان خارج شد، دندان پزشک محل آن را با مواد مخصوص پر می کند و به این ترتیب مشکل پوسیدگی یا خوردگی دندان بیمار بر طرف می شود.
  • پولپیت: اگر پوسیدگی در عمق دندان نفوذ کرده باشد و به بافت پالپ آسیب رسانده باشد، لازم است قبل از پر کردن دندان برای توقف درد، دندان عصب کشی شود. اگر ناحیه پالپ در نتیجه پوسیدگی دچار آسیب شده باشد، دندان پزشک مجبور است بافت آسیب دیده را از دهان خارج کرده و از روش عصب کشی برای رفع مشکل استفاده کند.
  • آبسه دندان: هنگامی که دندان دچار آبسه شود، خارج کردن مایع آن از محل درد می تواند بطور موقت دندان درد را از بین ببرد. در ادامه لازم است قبل از پر کردن دندان یا استفاده از عاج، دندان عصب کشی شود.
  • حساسیت دندان: مسواک زدن با خمیر دندان مخصوص ضد حساسیت می تواند به توقف درد دندان ایجاد شده پس از تماس عاج دندان با مواد غذایی سرد یا گرم کمک کند. در مواردی که مشکل جدی تر باشد می توان از شستشوی فلوراید، باندینگ دندان یا روکش برای کمک به رفع مشکل استفاده کرد.
  • عقب رفتگی لثه: پیوند لثه روشی است که برای پوشش ریشه های دندان که در معرض آسیب قرار گرفته اند و نیز توقف حساسیت دندان ایجاد شده به خاطر عقب رفتن لثه استفاده می شود. درمان بیماری لثه و حفظ مناسب سلامت دهان برای جلوگیری از عقب رفتگی لثه در آینده ضروری و لازم است.
  • بیماری پریودنتیت: جرم گیری دندان و پوشش ریشه در معرض آسیب آن به همراه حفظ سلامت دهان در سطح مناسب برای خلاصی از درد دندان ایجاد شده به خاطر التهاب لثه لازم و ضروری است. در صورتی که کیسه های عمیق تر روی لثه ایجاد شده باشد یا آبسه پریودنتیت تشکیل شود، باید از روش های جراحی تهاجمی تر برای رفع این مشکل استفاده کرد.
  • شکستگی دندان: درمان درد دندان ایجاد شده به خاطر ترک خوردن دندان بستگی به عمق ترک دارد. درمان های ممکن و قابل استفاده در این حالت شامل باندینگ، روکش و پر کردن است اما معمولاً پیشنهاد می شود از یک عاج پس از عصب کشی برای روکش دندان استفاده شود. اگر ترک خوردگی بسیار جدی باشد، احتمالاً باید دندان مورد نظر کشیده شود.
  • دندان عقل: دندان درد مربوط به مشکلات دندان عقل در اکثر موارد با کشیدن دندان عقل درمان و برطرف می شود.
  • دندان قروچه: استفاده از محافظ دهان در زمان خواب می توان به توقف درد دندان ایجاد شده به خاطر دندان قروچه کمک کند. اگر دندان قروچه باعث ایجاد آسیب برای مینای دندان شده باشد، باندینگ دندان، روکش یا استفاده از عاج می تواند به رفع مشکل کمک کند.
  • مشکلات مفصل فک (TMD): مصرف غذای سرد یا گرم می تواند باعث ایجاد درد فک به خاطر مشکلات مفصل فک شود. درمان این مشکل از طریق انجام تمرین های ورزشی فک و نیز تکنیک ریلکس کردن امکان پذیر است.
  • ترمیم آسیب دیده: اگر یک پر کردگی قدیمی یا عاج دندان شکسته یا آسیب ببیند، بافت دندان زیر محل ترمیم در معرض محیط خارجی قرار گرفته و این موضوع می تواند باعث ایجاد درد دندان شدید شود. این ترمیم باید جایگزین شده یا در صورتی که دندان هم اکنون در حال درمان است، از دهان خارج شود.
  • پس از استفاده روش های درمان دندان: دندان درد موقت پس از استفاده از چند روش درمانی همچون پر کردن، عاج گذاشتن، عصب کشی یا کشیدن دندان مسئله ای عادی است و برای کنترل آن می توان از داروهای مسکن موجود در داروخانه ها استفاده کرد. در صورتی که دندان درد شدید باشد یا برای چند روز ادامه پیدا کند، این موضوع می تواند نشان دهنده عوارض درمان باشد که باید توسط دندان پزشک مورد معاینه قرار گیرد.
  • مواد غذایی گیر افتاده در دهان: استفاده از نخ یا خلال دندان می تواند به خارج کردن مواد غذایی گیر افتاده بین دندان ها و نیز در خط لثه کمک کند و جلوی آسیب دیدگی احتمالی را بگیرد. برای انجام این کار از اجسام تیز استفاده نکنید و اگر نتوانستید مواد غذایی باقیمانده را از دهان خود خارج کنید، حتماً با دندان پزشک تماس بگیرید.
  • مشکلات ایمپلنت ها: دندان درد مربوط به ایمپلنت دندان معمولاً در ارتباط با عفونت اطراف ایمپلنت مشاهده می شود. درمان عفونت در این حالت می تواند باعث توقف درد دندان شود. در موارد نادر، ممکن است درد به خاطر وارد شدن آسیب به عصب در زمان جایگذاری ایمپلنت باشد که این آسیب می تواند برای بیمار درد دندان مزمن به همراه داشته باشد و درمان این درد دشوار است.
  • دندان در آوردن: برای تسکین دندان درد کودکان از حلقه های مخصوص دندان در آوردن بطور گسترده استفاده می شود. ورقه ها و ژل های تسکین دهنده این درد نیز در بازار موجود است و از آنها می توان برای تسکین علائم دندان در آوردن استفاده کرد.
  • دندان دردی که مربوط به خود دندان ها نیست: توقف درد دندان ایجاد شده به خاطر شرایطی غیر از خود دندان ها همچون ابتلا به عفونت سینوسی (سینوزیت) یا عفونت گوش نیازمند درمان علت ایجاد مشکل است.

حتی زمانی که مشکلات دندان باعث ایجاد دندان درد جدی شود، باز هم دندان پزشک می تواند درمان های لازم را برای رفع مشکل به شما ارائه کند. بنابراین اگر شما در زمان مناسب و بلافاصله پس از ایجاد مشکل به دندان پزشک مراجعه کنید، تاثیر مشکلات ایجاد شده بر سلامتی دندان شما حداقل خواهد بود.

درمان خانگی

همه افرادی که دچار مشکل دندان درد هستند باید با دندان پزشک برای تشخیص مشکل خود و درمان آن ملاقات کنند. اگر دندان درد درمان نشده به حال خود رها شود، درد دندان و شرایطی که باعث ایجاد آن شده است، بدتر خواهد شد. به هر حال، اگر شما نمی توانید به صورت اورژانسی و سریع با دندان پزشک ملاقات کنید، روش های درمانی زیر می تواند بطور موقت درد و التهاب را کاهش داده و مشکل شما را برطرف کند:

  • دهان شویه با آب نمک گرم
  • استفاده آرام از نخ دندان برای خارج کردن مواد غذایی باقیمانده و گیر افتاده در بین دندان ها.
  • استفاده از مسکن های معمول همچون ایبوپروفن یا استامینوفن برای کاهش درد.
  • هیچگاه آسپرین یا سایر داروهای مسکن را بر روی لثه ها در محل درد نگذارید، زیرا این کار می تواند باعث ایجاد آسیب برای بافت لثه شود.
  • از مواد ضد عفونی کننده حاوی بنزوکایین بطور مستقیم بر روی دندان آسیب دیده و لثه اطراف آن استفاده کنید تا به این ترتیب بطور موقت درد شما تسکین پیدا کند. استفاده مستقیم روغن میخک (اوژنول) نیز می تواند به بی حس شدن لثه ها کمک کند. برای استفاده از این روغن می توان آن را مستقیماً بر روی محل آسیب مالید، یا یک تکه پارچه کوچک را به روغن آغشته کرد و سپس پارچه را بر روی محل آسیب دیده قرار داد.
  • اگر دندان شما مقداری ورم و التهاب دارد، می توان از کمپرس آب سرد بر روی سطح خارجی گونه برای تسکین درد یا ورم ایجاد شده استفاده کرد.

پیشگیری

حفظ مناسب سلامت دهان در پیش گیری از شرایط مختلفی که می توانند باعث ایجاد درد دندان شوند (مثل پوسیدگی دندان یا بیماری لثه)، ضروری هستند. شستشوی منظم دندان با خمیر دندان حاوی فلوراید و استفاده از نخ دندان بعد از هر بار غذا خوردن می تواند از ایجاد پلاک و جرم بر روی دندان جلوگیری کرده و به تقویت دندان ها کمک کند. علاوه بر این توصیه می شود با دندان پزشک دو بار در سال برای تمیز کردن حرفه ای دهان ملاقات شود. دندان پزشک همچنین ممکن است به شما استفاده از سیلانت و ژل های فلوراید را برای تقویت دندان ها توصیه کند. علاوه بر این، اجتناب از مصرف زیاد شیرینی و غذاهای شیرین نیز می تواند مانع از رشد باکتری هایی شود که باعث ایجاد پوسیدگی دندان می شوند. از جویدن یخ خودداری کنید زیرا این کار می تواند به دندان های شما آسیب رساند و همواره مواظب دندان های خود در هنگام جویدن غذاهای سفت همچون آجیل ها باشید.