دندان قروچه: علت و روش های درمان

دندان‌قروچه عارضه‌ای است که در آن ساییدگی دندان از عارضه های اصلی است ، دندان‌ها به هم ساییده، فشرده یا کوبیده می‌شوند. دندان‌های مبتلایان به این عارضه، چه در طول روز و چه در هنگام شب (دندان‌قروچه در خواب)، به طور ناخودآگاه به یکدیگر کوبیده یا ساییده می‌شوند.

دندان‌قروچه در خواب یک اختلال حرکتی مربوط به خواب محسوب می‌شود. معمولاً کسانی که در خواب دندان‌هایشان به هم کوبیده یا ساییده می‌شود به احتمال زیاد دچار فرسایش دندان و  سایر اختلالات خواب، مثل خرخر کردن و وقفه تنفسی در خواب (آپنه خواب) نیز مبتلا می‌شوند.

علائم و نشانه ها


از آنجا که دندان‌قروچه اغلب در خواب رخ می‌دهد، اکثر اشخاص از ابتلا به آن خبر ندارند. البته، وجود یک سردرد مبهم و بی‌وقفه یا درد فک در هنگام بیدار شدن می‌توانند نشان دهنده وجود این عارضه باشند. معمولاً،  اعضاء خانواده افراد مبتلا مکرراً به ایشان گوشزد می‌کنند که هنگام شب صدای به هم ساییده شدن دندان‌هایشان شنیده می‌شود.

اگر فکر می‌کنید به دندان‌قروچه دچار هستید، با یک دندانپزشک صحبت کنید. او دهان و فکتان را از لحاظ وجود نشانه‌های دندان‌قروچه، مثل دندان حساس، حساسیت به لمس فک و فرسودگی بیش از حد دندان‌ها بررسی می‌کند.از علائم و نشانه‌های دندان قروچه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

•    به هم کوبیده یا ساییده شدن دندان‌ها که صدای آن به حدی بلند است که فردی که کنارتان خوابیده را بیدار کند
•    صاف شدن سطح جونده برخی از دندان‌ها و یا دندان لق شده، شکستگی و لب‌پریدگی دندان
•    فرسودگی مینای دندان که باعث آشکار شدن لایه‌های عمقی‌تر دندان می‌شود
•    افزایش حساسیت دندان 
•    درد فک یا صورت
•    خستگی یا خشکی عضلات فک
•    دردی که حسی مثل گوش درد دارد، اما در واقع به خاطر مشکل گوش نیست
•    سردرد مبهمی که منشأ آن در گیجگاه است
•    آسیب‌دیدگی داخل گونه که ناشی از نحوه جویدن است
•    دندانه‌دار شدن سطح زبان

علت‌ها و دلایل


علت دندان قروچه در خواب به طور کامل مشخص نیست. با این حال، برخی علل جسمانی یا روانی که می‌توانند باعث بروز آن شوند عبارتند از:

•    هیجاناتی مثل اضطراب، استرس، خشم، ناامیدی یا تنش
•    داشتن یک شخصیت تهاجمی، رقابتی یا بیش فعال
•     روی هم قرار نگرفتن دندان‌های بالایی و پایینی (مال اکلوژن)
•    سایر مشکلات خواب مثل آپنه خواب
•    واکنش به گوش درد یا درد درآمدن دندان‌ها (در کودکان)
•    برگشت اسید معده به مری
•    می‌تواند یکی از عوارض جانبی غیرمعمول داروهای روانپزشکی، مثل فنوتیازین یا برخی داورهای ضدافسردگی باشد
•    می‌تواند به شکل یک استراتژی مقابله‌ای یا عادتی برای تمرکز کردن بروز کند
•    می‌تواند یکی از عوارض اختلالاتی مثل بیماری هانتینگتون یا پارکینسون باشد

علت دندان قروچه کودکان می تواند به قرار زیر باشد :

استرس احساسی همچون عصبانیت یا تشویش
درگیری ذهنی
تلاش یا فشار فیزیکی همچون ابتلا به بیماری، سوءتغذیه یا از دست دادن آب بدن
بی‌نظمی و نامرتبی دندان‌ ها
مصرف نامناسب دارو (به خصوص آمفتامین)
دندان در آوردن نوزادان و کودکان

عوارض


در اکثر موارد، عوارض جانبی دندان‌قروچه جدی نیستند. اما موارد شدید آن می‌توانند باعث مشکلات زیر شوند:
•    آسیب دیدن فک، دندان‌ها، قسمت‌های ترمیم شده دندان‌ها یا تاج آن‌ها و لق شدن دندان دائمی
•    سردردهای تنشی
•    برخی اختلالات مفاصل‌ گیجگاهی‌ فک‌ تحتانی‌ (دقیقاً جلوی گوش‌ها) که باعث می‌شوند هنگام باز و بسته کردن دهان صدایی مثل «تق» شنیده شود.

راه‌ها و روش‌های درمان


در بسیاری از موارد نیازی به درمان دندان قروچه نیست. بسیاری از کودکان در حین رشد دندان‌قروچه‌شان از بین می‌رود، و در بسیاری از بزرگسالان به هم ساییده و کوبیده شدن دندان‌ها آن‌قدر شدید نیست که نیاز به درمان داشته باشد. البته، برای موارد شدید این عارضه، که به درمان نیاز دارند، گزینه‌های وجود دارند که عبارتند از برخی روش‌هایی که دکتر دندانپزشک کودکان تجویز میکند، درمان‌های غیردارویی و داروها. پزشک به شما خواهد گفت که کدام گزینه از همه برایتان مناسب‌تر است.

روش‌های دندانپزشکی

اگر شما یا کودکتان دندان‌قروچه داشته باشید، پزشک روش‌هایی را برای حفظ و بهبود وضعیت دندان‌هایتان به شما معرفی می‌کند. این روش‌ها می‌توانند مانع از فرسودگی دندان‌ها شده یا باعث اصلاح آن‌ها شوند، اما نمی‌توانند دندان‌قروچه را متوقف کنند.

•    اسپلینت‌ها و محافظ دندان و دهان . این وسایل طوری طراحی شده‌اند که دندان‌ها را از هم جدا نگه‌داشته و از آسیب‌های ناشی از کوبیده و ساییده شدن آن‌ها به یکدیگر جلوگیری کنند. نایت گارد دندان از مواد اکریلیک سخت یا نرم ساخته شده و روی دندان‌های بالایی یا پایینی جفت می‌شوند. استفاده از نایت گارد دندان محافظ دهان از ساییدگی و فرسودگی دندان ها محافظت میکنند .

•    اصلاح دندان‌ها. اگر دندان‌قروچه‌تان به مشکلات دندان‌ها مرتبط باشد، اصلاح و مرتب کردن دندان‌های نامرتب به رفع آن کمک می‌کند. در موارد شدید (که فرسودگی دندان‌ها منجر به حساسیت یا مانع از درست جویدن غذاها می‌شود) دندانپزشک مجبور خواهد شد که شکل سطح جونده دندان‌هایتان را تغییر داده یا از تاج مصنوعی دندان استفاده کند. در بعضی موارد هم، استفاده از بریس یا جراحی دهان توصیه می‌شود.

درمان‌های غیردارویی

انواع به‌خصوصی از درمان‌های بدون دارو به تسکین دندان‌قروچه کمک می‌کنند، که عبارتند از:

•    مدیریت استرس. اگر دندان‌هایتان را به خاطر استرس به هم می‌سایید، می‌توانید از طریق مشاوره روانشناسی یا با استفاده از استراتژی‌هایی که باعث ریلکس‌سازی می‌شوند، مثل ورزش یا مدیتیشن، مانع از بروز این مشکل شوید.

•    رفتاردرمانی. وقتی متوجه شدید دندان‌قروچه دارید، می‌توانید با تمرین وضعیت‌های مناسب دهان و فک، این رفتار را تغییر دهید. از دندانپزشکتان بخواهید تا بهترین وضعیت قرارگیری دهان و فک را به شما نشان دهد.

•    بیوفیدبک. اگر تغییر عادات برایتان سخت است می‌توانید از بیوفیدبک استفاده کنید که نوعی طب مکمل  است که در آن با استفاده از تجهیزات و روش‌های نظارتی، به شما آموزش داده می‌شود که چگونه حرکات فکتان را کنترل کنید.

داروها

کلاً، استفاده از داروها درمان چندان مؤثری برای دندان‌قروچه نبوده و برای تأیید اثربخشی آن‌ها به تحقیقات بیشتری نیاز است. نمونه‌هایی از داروهای مورد استفاده برای دندان‌قروچه عبارتند از:

•    شل کننده‌های عضلات. گاهی اوقات، پزشک توصیه می‌کند، که برای یک دوره کوتاه، قبل از خواب یکی از داروهای شل کننده عضلات را مصرف کنید.
اگر دندان‌قروچه شما جزء عوارض جانبی یک دارو باشد، پزشک روش درمانتان را تغییر داده یا یک داروی جدید برایتان تجویز می‌کند.

سبک زندگی و درمان‌های خانگی

موارد زیر مراحل مراقبت از خود جهت جلوگیری از دندان‌قروچه و کمک به درمان آن هستند:

•    استرس را کم کنید. گوش دادن به موسیقی، یک دوش گرم یا ورزش کردن به شما کمک می‌کند آرامش بیابید و همچنین احتمال دچار شدنتان به دندان‌قروچه را کاهش می‌دهد.

•    سر شب، مواد مهیج مصرف نکنید. بعد از شام قهوه یا چای کافئین‌دار ننوشید و همچنین از مصرف الکل و استعمال دخانیات در این زمان خودداری کنید، چون این کار می‌تواند دندان‌قروچه را بدتر کند.

•    عادات خوب خواب را تمرین کنید. یک خواب خوب شبانه، که گاهی اوقات نیازمند درمان مشکلات خواب است، به کاهش دندان‌قروچه کمک می‌کند.

•    با شریک خوابتان  صحبت کنید. اگر یک شریک خواب دارید، از او بخواهید به هرگونه صدای «تق» یا ساییده شدن دندان که دهان و فکتان در طول خواب ایجاد می‌کنند توجه کند تا بتوانید آن را به پزشکتان گزارش دهید.

•    به‌طور مرتب برای معاینه دندان‌هایتان به دندانپزشک مراجعه کنید.‌ معاینه دندان، بهترین راه برای تشخیص دندان‌قروچه است. دندانپزشک می‌تواند با معاینات منظم، وجود هرگونه نشانه‌ای از دندان‌قروچه را در دهان یا فکتان تشخیص دهد.