سرطان دهان و دندان: انواع، علت و درمان آن

1

"سرطان" به رشد بی رویه و غیر قابل کنترل سلول‌ها گفته می‌شود که به بافت‌های اطراف خود حمله کرده و به آن‌ها آسیب می‌رسانند. "سرطان دهان" ممکن است در هر یک از بخش‌های تشکیل دهنده دهان رخ دهد، که عبارتند از:

  • لب‌ها
  • لثه
  • زبان
  • سطح داخلی مخاط گونه‌ها
  • سقف دهان
  • کف دهان

2

سرطانی که در داخل دهان بروز می‌کند، گاهی اوقات "سرطان دهان" یا "سرطان حفره دهان" نیز نامیده می‌شود.
سرطان دهان یکی از انواع مختلف سرطان است که در دسته "سرطان سر و گردن" جای می‌گیرد. سرطان دهان و سایر سرطان‌های سر و گردن اغلب درمان مشابهی دارند.

علائم و نشانه‌های سرطان دهان


علائم شایع سرطان دهان عبارتند از:

  • تورم / ضخامت، توده یا برآمدگی، لکه‌های زبر / پوسته / یا لکه‌های خوردگی بر روی لب‌ها، لثه‌ها و یا مناطق دیگر در داخل دهان.
  • رشد لکه‌های مخملی سفید، قرمز و یا خالدار (سفید و قرمز) در دهان.

3

سرطان دهان – لکه‌های سفید

4

سرطان دهان – لکه‌های قرمز زخم

  • خونریزی با منشاء نامشخص در دهان
  • بی‌حسی غیر قابل توجیه، از دست دادن احساس یا درد / حساسیت به لمس در هر ناحیه از صورت، دهان، یا گردن
  • زخم‌های دائمی بر روی صورت، گردن، یا دهان که به سادگی خونریزی کرده و در عرض 2 هفته بهبود نمی‌یابد.
  • دردناکی یا احساس اینکه چیزی پشت گلو را گرفته است.
  • دشواری در عمل جویدن، بلع، صحبت کردن و یا حرکت دادن فک یا زبان
  • خس خس صدا، درد مزمن گلو و یا تغییر در صدا
  • درد گوش
  • عدم انطباق دندان‌های بالایی و پایینی (یا دندان مصنوعی)
  • کاهش وزن شدید
    درصورت مشاهده هر یک از این علائم، بلافاصله به دندانپزشک یا مرکز مراقبت‌های پزشکی حرفه‌ای مراجعه کنید.

    علت‌ها و عوامل بروز سرطان دهان


    مردان دو برابر بیشتر از زنان درمعرض خطر ابتلا به سرطان دهان قرار دارند و مردان بالای 50 سال، بیشتر از سایرین با خطر سرطان دهان مواجه هستند.
    هنوز مشخص نیست که چه عاملی باعث جهش در سلول‌های سنگفرشی دهان شده و نهایتاً منجر به سرطان دهان می‌شود. اما پزشکان عواملی که ممکن است خطر ابتلا به سرطان دهان را افزایش دهد، شناسایی کرده‌اند.
    عوامل خطرساز برای رشد سرطان دهان عبارتند از:
    سیگار کشیدن - افرادی که سیگار، سیگار برگ، و یا پیپ می‌کشند، شش برابر بیشتر از افراد غیر سیگاری در معرض انواع سرطان دهان هستند.
    افرادی که تنباکوی بدون دود مصرف می‌کنند - افرادی که از دیپ، انفیه، یا محصولات جویدنی توتون و تنباکو استفاده می‌کنند، 50 برابر بیشتر از دیگران در معرض ابتلا به سرطان گونه، لثه و مخاط لب.قرار دارند.
    مصرف بیش از حد الکل - سرطان دهان در افراد الکلی حدود شش برابر شایع‌تراز افراد عادی است.
    سابقه خانوادگی سرطان.
    بیش از حد در معرض آفتاب قرار گرفتن- به خصوص در سنین جوانی.
    ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) - برخی از گونه‌های ویروس HPV، عوامل خطر و زمینه ساز سرطان سلول سنگفرشی برای اوروفارنکس (OSCC) هستند.

هدف ما ارائه مراقبت‌های دندانپزشکی جامع و استثنایی به بیماران در یک محیط دوستانه و حمایتی، همچنین آموزش و سوق دادن بیماران به سمت وضعیت مطلوب بهداشت دهان و دندان است. ما متعهد به آموزش مداوم و تسهیم دانش خود با یکدیگر و با بیماران هستیم. ما در قالب یک تیم پزشکی، نهایت تلاش خود را برای همکاری گروهی در جهت ارائه‌ی خدمات کامل‌تر و بهتر به‌کار می‌بندیم.

درمان سرطان دهان


درمان سرطان دهان بستگی به محل سرطان و مرحله پیشرفت آن دارد، همچنین وابسته به سلامت کلی و انتخاب‌ شخصی شماست. ممکن است برای شما فقط یک نوع درمان و یا ترکیبی ازروش‌های درمان سرطان انجام شود. می‌توانید در مورد گزینه‌های درمان خود با پزشک مشورت کنید.

جراحی

عمل جراحی برای سرطان دهان ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • جراحی برای برداشتن تومور.
  • جراحی برای از بین بردن تومور که به گردن سرایت کرده است.
  • جراحی بازسازی دهان
    جراحی با خطر خونریزی و عفونت همراه است. عمل جراحی سرطان دهان اغلب ظاهر شما را تحت تاثیر قرار می‌دهد، همچنین برتوانایی شما برای صحبت کردن، غذا خوردن و بلع تاثیر می‌گذارد. پزشک ممکن است شما را به متخصصان مربوطه معرفی ‌کند تا با کمک آن‌هاُ با این تغییرات کنار بیایید.

پرتو درمانی

در پرتو درمانی، از پرتوهای با انرژی بالا ( مانند اشعه ایکس) برای نابودی سلول‌های سرطانی استفاده می‌شود. این پرتوها می‌تواند از یک دستگاه در خارج از بدن شما ساطع شود (پرتو درمانی خارجی) و یا از مهره‌ها و سیم‌های رادیواکتیو در نزدیکی محل تومور تابیده شود. (براکی تراپی)
اگر سرطان دهان در مراحل اولیه باشد، پرتو درمانی ممکن است تنها روش درمان برای شما باشد. پرتو درمانی می‌‌تواند بعد از عمل جراحی نیز استفاده شود. درسایر موارد، پرتو درمانی ممکن است همراه با شیمی درمانی باشد. این درمان ترکیبی با اینکه تاثیر پرتودرمانی را افزایش می‌دهد، اما عوارض جانبی را نیز افزایش می‌دهد. در مورد سرطان دهان پیشرفته، پرتو درمانی ممکن است به از بین بردن علائم و نشانه‌های ناشی از سرطان (مانند درد) کمک کند.

شیمی درمانی

در شیمی درمانی از مواد شیمیایی برای نابودی سلول‌های سرطانی استفاده می‌شود. مصرف داروی شیمی درمانی می‌تواند به تنهایی یا همراه با سایر داروهای شیمی درمانی یا در ترکیب با سایرروش‌های درمان سرطان باشد. شیمی درمانی ممکن است تاثیر پرتودرمانی را افزایش دهد، به همین دلیل معمولا از ترکیب این دو روش برای درمان سرطان استفاده می‌شود.
عوارض جانبی شیمی درمانی به نوع داروهایی بستگی دارد که برای شما تجویز می‌شود. عوارض جانبی شایع شامل تهوع، استفراغ و ریزش مو می‌باشد.

دارو درمانی هدفمند

داروهای هدفمند، با تغییر ویژگی‌های خاصی از سلول‌های سرطانی که سبب ساز رشد بی‌رویه آن‌ها می‌شود، سرطان دهان را درمان می‌کنند. داروی "ستوکسیماب" (Erbitux) یکی از درمان‌های هدفمند است که برای درمان سرطان سر و گردن در شرایط خاص، مورد تایید قرار گرفته است. داروی "ستوکسیماب" مانع عملکرد نوعی پروتئین می‌شود که در بسیاری از انواع سلول‌های سالم یافت می‌شود، اما در انواع خاصی از سلول‌های سرطانی فراوان‌تر است.
محققان در حال بررسی سایر داروهای هدفمند هستند. مصرف این داروها می‌تواند همراه با شیمی درمانی یا پرتو درمانی باشد.

نکته مهم و قابل توجه این است که بیش از 25٪ از کل مبتلایان سرطان دهان، مربوط به افراد غیر سیگاری و افرادی است که فقط گاه به گاه مشروبات الکلی مصرف می‌کنند. 

داروهای جایگزین

اگرچه هیچ کدام از درمان‌های مکمل یا جایگزین، قادر به درمان سرطان دهان نیستند، اما ممکن است به شما کمک کنند با سرطان دهان و عوارض جانبی ناشی از درمان سرطان (مانند خستگی) کنار بیایید.
بسیاری از افرادی که تحت پرتودرمانی قرار می‌گیرند، خستگی مفرط را تجربه می‌کنند. پزشک می‌تواند علت اساسی خستگی را شناسایی و برطرف کند، با این حال احساس ضعف و خستگی شدید ممکن است با وجود درمان باقی بماند. درمان‌های مکمل می‌تواند به شما کمک کند با این خستگی کنار بیایید.

پیشگیری از سرطان دهان


  • از مصرف سیگار، الکل و یا هر گونه فرآورده‌های توتون و تنباکو اجتناب کنید.
  • از یک رژیم غذایی متعادل پیروی کنید.
  • قرار گرفتن در معرض نور خورشید را محدود کنید، زیرا تماس مکرربدن با اشعه خورشید خطر ابتلا به سرطان در لب، به خصوص لب پایین را افزایش می‌دهد. در نور خورشید، ازکرم ضد آفتاب UV-A/B روی پوست صورت و همچنین لب‌های خود استفاده کنید.
    شما می‌توانید با انجام اقدامات زیر، نقش فعالی در تشخیص زود هنگام سرطان دهان داشته باشید:
  • حداقل یک بار در ماه خود آزمایی انجام دهید.
  • طبق یک برنامه منظم به دندانپزشک مراجعه کنید.

6