فلورایدتراپی در کودکان و بزرگسالان: انواع و کاربرد

October2007JPH-300x184

فلوراید یکه ماده معدنی است که به طور طبیعی در تمامی منابع آبی، از جمله اقیانوس‌ها، یافت می‌شود. تحقیقات نشان داده است که فلوراید علاوه بر کاهش میزان حفره‌های دندانی در کودکان و بزرگسالان، به ترمیم پوسیدگی‌های دندان در مراحل اولیه، و حتی پیش از قابل رؤیت شدن آن‌ها کمک می‌کند. استفاده از فلوراید بهترین روش برای مقابله با حفره‌های دندان‌ها است و به تمام اعضای خانواده، در هر سنی که باشند، کمک می‌کند تا دندان‌های محکمی داشته باشند.

فلوراید چگونه دندان‌ها را تقویت می‌کند؟


فلوراید، هنگامی به دندان‌ها می‌رسد، توسط مینای آن‌ها، جذب می‌شود. این ماده با جبران کلسیم و فسفر از دست رفته، باعث ترمیم مینای دندان‌ها و سخت شدن آن‌ها می‌شود. به این فرایند، معدنی شدن مجدد گفته می‌شود. هنگامی که فرایند معدنی شدن مجدد با حضور فلوراید انجام می‌شود، مواد معدنی در مینای دندان انباشته می‌شوند که این باعث تقویت و محکم شدن دندان‌ها و جلوگیری از حل شدن مینای آن‌ها در دوره بعدی معدنی‌زداییمی‌شود. به‌این‌ترتیب، فلوراید با توقف فرایند پوسیدگی به جلوگیری از پوسیدگی دندان‌ها کمک می‌کند.

فلوراید چه کاربردی دارد؟


مینا لایه بیرونی تاج (قسمت قابل رؤیت) دندان است. این لایه از کریستال‌های معدنی به هم فشرده تشکیل شده‌ است. مینای دندان، هر روز مواد معدنی از دست داده و بدست می‌آورد. از دست رفتن مواد معدنی دندان معدنی‌زدایی، و بدست آوردن مواد معدنی جدید معدنی شدن مجدد گفته می‌شوند. این دو فرایند اثرات یکدیگر را متعادل می‌کنند.

معدنی‌زدایی را انواع مختلف باکتری‌هایی آغاز می‌کنند که باعث تشکیل پلاک روی دندان‌ها می‌شوند. این باکتری‌ها از مواد قندی داخل دهان تغذیه کرده و اسیدهایی را تولید می‌کنند. این اسیدها کریستال‌های موجود در دندان‌ها را حل می‌کنند. معدنی شدن مجدد باعث احیا مینای دندان می‌شود. در این فرایند، برخی مواد معدنی مثل فلوراید، کلسیم و فسفات در درون مینای دندان انباشته می‌شوند. از دست رفتن بیش از حد مواد معدنی و عدم ترمیم کافی مینای دندان، منجر به پوسیدگی دندان می‌شود.

فلوراید با سرعت بخشیدن به فرایند معدنی شدن مجدد، دندان‌ها و مینای آن‌ها را تقویت می‌کند.

فلوراید از دو طریق می‌تواند دندان‌ها را تقویت کند: از داخل و از بیرون.

دندان‌ها فلوراید را به چند روش از بیرون جذب می‌کنند:

  • فلوراید درمانی
  • مسواک زدن دندان‌ها با خمیردندان حاوی فلوراید یا استفاده از دهان‌شویه‌های فلوراید
  • نوشیدن آب حاوی فلوراید

انواع فلوراید درمانی


فلورایدهایی که از طریق تماس با بیرون دندان جذب می‌شوند فلورایدهای موضعی نام دارند.

فلوراید از داخل هم می‌تواند دندان‌ها را تقویت کند. فلوراید خورده شده وارد جریان خون می‌شود و در طول فرایند رشد دندان‌ها به یک بخش دائمی از آن‌ها تبدیل می‌شود. به این نوع فلوراید، فلوراید سیستمیک گفته می‌شود. با جذب این فلوراید دندان‌ها محکم‌تر شده و تخریب مینا برای اسیدها سخت‌تر می‌شود.

کودکان از روش‌های زیر فلوراید سیستیمک بدست می‌آورند:

  • آب حاوی فلوراید و نوشیدنی‌هایی که از آن درست می‌شود
  • مکمل‌های تجویزی حاوی فلوراید
  • مقدار ناچیز فلوراید موجود در غذاها

روش‌های درمان با فلوراید معمولاً برای دندان کودک، که در حال رشد است، استفاده می‌شود. کودکی که سابقه پوسیدگی دندان داشته یا در معرض ریسک بالای دچار شدن به آن قرار دارد، می‌بایست فلوراید بیشتری مصرف کند. این کار به معدنی شدن مجدد دندان‌ها کمک می‌کند. بسیاری از کودکان هر شش ماه یک‌بار تحت فلوراید درمانی قرار می‌گیرند. حتی اگر کودکان به‌طور معمول آب حاوی فلوراید مصرف کنند هم می‌توان با استفاده از این درمان‌ها ایمنی دندان‌هایشان در برابر خطر پوسیدگی افزایش داد.

دهان‌شویه‌های فلوراید هم می‌توانند به کودکان دارای سابقه پوسیدگی یا آن‌هایی که در معرض ریسک بالای پوسیدگی قرار دارند کمک کنند. این دهان‌شویه‌ها برای کودکان بالای 6 سال توصیه می‌شوند. آن‌ها را می‌توان از داروخانه‌ها و خیلی از فروشگاه‌ها تهیه کرد. علاوه بر این، ژل‌ها و دهان‌شویه‌های حاوی فلوراید تجویزی هم وجود دارند که میزان بالاتری از فلوراید را برای شخص فراهم می‌کنند.

کلاً، مکمل‌های فلوراید مخصوص کودکان 6 ماهه تا 16 ساله‌ای هستند که سطح فلوراید موجود در آب آشامیدنی‌شان کم بوده و در معرض ریسک بالای پوسیدگی دندان قرار دارند. این مکمل‌ها برای کودکان خردسال به صورت شربت و قطره و برای کودکان سنین بالاتر به صورت قرص وجود دارند. آن‌ها را دندانپزشک یا متخصص کودکان تجویز می‌کند.

فلوراید تراپی هم به کودکان و هم به بزرگسالان در جلوگیری از پوسیدگی دندان‌ها کمک می‌کند. درمان با فلوراید موضعی برای تمامی کسانی که در معرض پوسیدگی دندان قرار دارند مناسب است. این نوع فلوراید مستقیماً روی دندان اعمال می‌شود.

عواملی که خطر پوسیدگی دندان‌ها را افزایش می‌دهند عبارتند از:

  • داشتن سابقه حفره‌های دندانی
  • عدم مراجعه مرتب به دندانپزشک
  • عادات بدِ مسواک زدن
  • عادات بد غذایی، خصوصاً زیاد بودن میان وعده‌ها

 بسیاری از داروهای معمول می‌توانند باعث خشک شدن دهان شوند، از جمله آنتی‌هیستامین‌ها و دارو‌های فشارخون بالا، اضطراب و افسردگی. بدون وجود بزاق کافی، پوسیدگی دندان سرعت می‌گیرد.

آماده‌سازی

قبل از آنکه در مطلب تحت فلوراید درمانی قرار بگیرید، باید دهان و دندان هایتان را تمیز کنید. ممکن است نیاز باشد که دندانپزشک لکه‌های دندان‌هایتان را پولیش کند. اگر در خانه از ژل یا دهان‌شویه فلوراید استفاده می‌کنید، قبل از مصرف دندان‌هایتان را کاملاً مسواک کرده و نخ بکشید. اینکه شب‌ها قبل از خواب از محصولات فلوراید استفاده شود ایده خوبی است، زیرا موقعی که خوابید احتمال شسته و تخلیه شدن فلوراید این محصولات از دهانتان کمتر است.

روش کار

در فلوراید درمانی‌هایی که در دندانپزشکی انجام می‌شوند فلورایدی که شخص دریافت می‌کند بیشتر از فلوراید خمیردندان‌ها و دهان‌شویه‌های فلوراید بدون نسخه است. همچنین ترکیب شیمیایی مواد استفاده شده در فلوراید درمانی‌ با ترکیب شیمیایی محصولات بدون نسخه تفاوت داشته و ماندگاری آن‌ها روی دندان‌ها نیز بیشتر است. این نوع درمان هم برای کودکان و هم برای بزرگسالان مناسب هستند.

دندانپزشکان معمولاً از دو نوع ماده حاوی فلوراید برای فلوراید درمانی استفاده می‌کنند: فلوراید فسفات اسیدی (APF) و سدیم فلوراید خنثی. از سدیم فلوراید خنثی معمولاً برای افرادی استفاده می‌شود که دچار خشکی دهان (زروستومیا) بوده یا تاج یا پل هم‌رنگ دندان داشته یا دندان‌هایشان با فیلرهایی به رنگ دندان پر شد‌ه‌اند. فلوراید اسیدی باعث التهاب دهان‌های خشک می‌شود. همچنین می‌تواند در فیلرهای کامپوزینی پلاستیکِ هم‌رنگ دندان حفره‌های کوچکی ایجاد کند.

در فرایند درمان، فلوراید به صورت ژل، وارنیش روی دندان‌ها قرار داده می‌شود. البته دندان‌ها خشک می‌شوند تا فلوراید رقیق نشود. فوم یا ژل فلوراید به مدت یک تا چهار دقیقه و با استفاده از وسیله‌ای که شبیه محافظ دهان است اعمال می‌شود. وارنیش فلوراید هم مستقیماً روی بخش‌هایی از دندان که احتمال ایجاد حفره در آن‌ها بیشتر است مالیده می‌شود تا تقویت شوند. این یکی از مزایای وارنیش نسبت به ژل یا فوم است. همچنین میزان فلوراید موجود در وارنیش بسیار زیاد است. فلوراید موضعی با طعم‌های مختلف ارائه می‌شود، با این حال هرگز نباید از آن خورد.‌

معمولاً از مکمل‌های فلوراید برای کودکانی استفاده می‌شود که در معرض ریسک بالای پوسیدگی دندان قرار دارند. دوز روزانه مصرف آن‌ها بین 25/0 تا 1 میلی‌گرم است. دوز مصرف، به سن کودک و مقدار فلوراید موجود در آبی که می‌نوشد بستگی دارد.

دندانپزشکان هر بار بیش از 264 میلی‌گرم قرص فلوراید تجویز نمی‌کنند، زیرا دوز مسموم کننده فلوراید برای، مثلاً، یک کودک دو ساله به وزن 10 کیلو 320 میلی‌گرم است. اگر هرگونه پرسشی درمورد خطرات فلوراید دارید، با یک پزشک یا دندانپزشک صحبت کنید.

همه باید از خمیردندان‌های حاوی فلوراید استفاده کنند. مراقبت کودکان خردسال باشید، زیر آن‌ها به جای بیرون ریختن خمیردندان از دهان آن را می‌بلعند.‌ تنها به اندازه یک نخود خمیردندان روی مسواک کودکان بگذارید. آن‌ها را تشویق کنید تا حد ممکن خمیردندان را از دهانشان تخلیه کنند. از استفاده از خمیردندان‌های طعم‌دار برای کودکان خودداری کنید زیرا آن‌ها را تشویق به خوردن خمیردندان می‌کند.

بعد از درمان


دست کم 30 دقیقه بعد از فلوراید درمانی چیزی ننوشید و سیگار نکشید زیرا اجتناب از این دو مورد به افزایش مقدار فلوراید در دندان‌هایتان کمک می‌کند.