لق شدن دندان دائمی وشیری : علت و درمان

دندان های شیری کودک معمولاً پس از چند سال شروع به لق شدن و پس از افتادن با دندان های دائمی جایگزین می شوند. در حقیقت جایگزینی دندان های شیری با دندان های دائمی یک بخش عادی در فرآیند رشد انسان است. به هر حال در صورت لق شدن دندان های دائمی، این موضوع یک مشکل محسوب می شود. در این حالت شرایطی که باعث لق شدن دندان های دائمی می شوند، در عمل می توانند بر خود دندان ها یا استخوان و فیبرهای غضروفی که دندان را در محل خود نگه می دارند، تاثیر داشته باشد. مقدار لق شدن دندان ها در این زمان بستگی به میزان شدت مشکل ایجاد شده دارد.

علت

از جمله علت های لق شدن دندان می توان به موارد زیر اشاره کرد:

بیمار و عفونت پریودنتال

4
یک بیماری لثه است که به ساختارهای نگهدارنده دندان آسیب وارد می کند. بطور معمول، مقداری فضا و فاصله بین یک دندان و لثه های سالم اطراف آن وجود دارد. مسواک زدن و نخ دندان کشیدن می تواند این فضاهای کوچک را جارو زده و آنها را تمیز نماید. هنگامی که فرد به بیماری پریودنتال مبتلا می شود، این فضاها به کیسه های عمیق تری تبدیل می شوند که محل گیر افتادن باکتری ها است. این کیسه ها به قدری عمیق هستند که امکان مسواک زدن و تمیز کردن موثر آنها وجود ندارد.التهاب ایجاد شده توسط باکتری ها و پلاک های ایجاد شده بر روی دندان می تواند به استخوان و فیبرهایی که دندان را در محل خود نگه می دارند، آسیب جدی وارد کند و منجر به لق شدن دندان شود. در حقیقت در این رابطه یک چرخه جلو رونده از التهاب و تخریب استخوان وجود دارد که نیازمند استفاده از روش های درمان حرفه ای است. هنگامی که این بیماری در حال فعالیت باشد، ممکن است باعث لق شدن دندان و ایجاد مشکل شود. در این حالت دندان های آسیب دیده ممکن است خود به خود بیفتند یا به دلیل عدم وجود استخوان کافی برای نگه داشتن با ثبات و محکم آنها در دهان نیازمند کشیدن دندان شیری یا دائمی  باشند.عفونت یک یا چند دندان همچنین می تواند باعث التهاب و تخریب بافت های نگه دارنده موجود در دهان شود که این موضوع در نهایت باعث لق شدن دندان ها می شود. عفونت هایی از این نوع می توانند در نتیجه پوسیدگی های عمیق، بیماری پریودنتال درمان نشده یا شکستن دندان ها ایجاد شوند.

صدمه و فشار

دندان می تواند در اثر ضربه یا حادثه  در حفره دندان در جهت های مختلف شود. این تغییر در موقعیت می تواند باعث ترک خوردن استخوان اطراف دندان و وارد شدن آسیب به فیبرهایی شود که دندان را در محل مناسب نگه می دارند. اگر ریشه دندان دچار ترک شود، ممکن است باعث لق شدن دندان شود. اگر دندان ها بطور ثابت در معرض فشار باشند، امکان لق شدن آنها با گذشت زمان وجود دارد. برای مثال نیرویی که می تواند فشار زیادی را به دندان وارد کند وجود عادت دندان قروچه یا ساییدن دندان ها به یکدیگر است. اگر فقط یک دندان نیرویی را بیش از سایر دندان های اطراف خود تحمل کند، احتمال لق شدن دندان مورد نظر افزایش پیدا خواهد کرد. درمان ارتودنسی ثابت یا متحرک نیز می تواند فشار زیادی را به دندان ها وارد کند و به این ترتیب باعث حرکت دندان ها و قرارگیری آنها در محل صحیح می شود.

آسیب استخوانی

شرایط مختلف می توانند باعث وارد شدن آسیب به استخوان های فک شوند. این موارد آسیب استخوانی می توانند باعث تخریب یا گسترش استخوان شوند و به این ترتیب فک بزرگتر از حالت عادی به نظر خواهد رسید. آسیب استخوانی باعث جابجا شدن یا لق شدن انواع دندان می شود و می تواند با تشکیل تومورها و انواع خاص سرطان همچون سرطان غدد لنفاوی و سرطان خون ارتباط داشته باشد. نظارت بر وضعیت دهان برای شناسایی تومورهای خوش خیم و بد خیم از طریق ملاقات های منظم با دندان پزشک و معاینه های فیزیکی انجام شده توسط پزشک در مراکز درمانی امکان پذیر است و به این ترتیب در صورت شناسایی به موقع امکان درمان مشکل و جلوگیری از بوجود آمدن دندان لق در بسیاری از موارد وجود دارد.

بارداری

سطوح بالای پروژسترون و استروژن در طول دوره بارداری می توانند باعث سست شدن رباط و استخوان اطراف دندان ها شود. به این ترتیب امکان حرکت بیشتر و لق شدن دندان آنها ایجاد می شود. خوشبختانه، این شرایط موقتی است و در حالت عادی در صورتی که با سایر مشکلات همچون بیماری پریودنتال همراه نشود، امکان لق شدن دندان به خاطر آن وجود ندارد. به هر حال به محض مشاهده اولین علائم از جابجایی و لق شدن دندان ها در دوره بارداری با دندان پزشک خود ملاقات کنید.

لق شدن بعد از ارتودنسی

اگر در طول درمان ارتودنسی احساس کردید دندان های شما در حال لق شدن است، نگران نشوید. این مسئله یک موضوع عادی است! و نیازی به مراجعه به کلینیک ارتودنسی نمی باشد ، در این حالت برای درمان لازم است ابتدا دندان با براکت های ارتودنسی دندان لق شوند تا امکان حرکت آنها به سمت محل قرارگیری صحیح فراهم شود. هنگامی که دندان های شما در محل صحیح قرار گرفت، دیگر لق شدن دندان ادامه نخواهد داشت.

علائم

علائم اصلی لق شدن دندان به شرح زیر هستند:

  • لق شدن دندان دائمی و شیری باعث درد و ناراحتی در زمان جویدن غذا می شود.
  • دندان لق باعث درد غیر قابل تحمل به همراه حرکت دندان ها از محل قرارگیری آن می شود.
  • این بیماری باعث می شود حفظ سلامت دهان به خاطر ایجاد مشکل برای مسواک زدن و نخ دندان کشیدن دشوار شود.
  • لق شدن دندان شیری و دائمی می تواند باعث ایجاد عفونت در لثه ها و ورم کردن آنها شده، درد زیادی را برای بیمار به همراه داشته باشد.

درمان

در صورتی که لق شدن دندان دائمی بوجود آید. حتما باید برای درمان آن اقدام کرد. اگر دندان دائمی  بسیار لق شود و تقریباً در حال افتادن، ترک خوردن یا خارج شدن از محل قرار گیری باشد، شما باید بطور اورژانسی با دندان پزشک خود در مدت حداکثر 2 ساعت ملاقات کنید. برای نجات دادن دندان، لازم است که دندان به حفره خود در اسرع وقت باز گردد (2 ساعت معمولاً بازه زمانی است که امکان نجات دندان در طول آن وجود دارد). شما می توانید این کار را خود انجام دهید و تا زمان ملاقات با دندان پزشک دستور العمل های زیر را دنبال نمایید:

  • دندان های خود را با بزاق یا آب بشویید. دندان لق شده خود را مالش ندهید.
  • سعی کنید دندان خود را به نحو صحیح و در جهت مناسب داخل حفره دندان فشار دهید.
  • دندان لق شده را به سمت پایین با انگشت خود تا زمانی فشار دهید که سطح تاج دندان با دندان های کناری آن هماهنگ شود.
  • یک پارچه نرم را بر روی دندان قرار داده و آن را تا زمان ملاقات با دندان پزشک گاز بگیرید.

اگر شما نتوانستید دندان خود را به داخل حفره آن بر گردانید، بسیار مهم است که دندان را مرطوب نگه داشته و جلوی خشک شدن آن را بگیرید. شما می توانید دندان را در بزاق دهان یا شیر قرار دهید. اگر فرزند شما در ورزش های رزمی فعالیت می کند، دسترسی سریع به این مواد می تواند کمک زیادی به نجات یک دندان در مواقع اورژانسی کند. لق شدن دندان در بزرگسالی می تواند باعث جدا شدن دندان از عصب شود. در این رابطه مهم است که شما بدانید چه زمانی لازم است با دندان پزشک خود ملاقات کنید. در هر حال منتظر نمانید، زیرا از دست دادن یک دندان دائمی در صورتی که شما هم اکنون اقدامات مناسب مورد نیاز را انجام دهید، قابل پیشگیری می باشد. برخی از روش هایی که با توجه به آنها امکان تثبیت و درمان دندان لق شده وجود دارد، به شرح زیر هستند:

  • تمیز کردن حرفه ای با ملاقات با دندان پزشک: تمیز کردن عمیق لثه ها می تواند دندان های شما را از باکتری ها و پلاک های ایجاد شده بر روی آنها پاک کند و به حفظ سلامت دندان کمک نماید. تمیز کردن عمیق دندان ها همچنین می تواند از ابتلا به بیماری های پیشرفته لثه همچون پریودنتال و لق شدن دندان پیشگیری نماید. در حقیقت اقدام برای تمیز کردن عمیق لثه ها در زمانی که با درد در زمان جویدن غذا مواجه می شوید، می تواند به بهبود مشکل قبل از بدتر شدن و شدت یافتن آن کمک کند.
  • تنظیم قرارگیری صحیح دندان ها: اگر حرکت و لق شدن دندان ها به خاطر عدم قرارگیری صحیح دندان ها در کنار یکدیگر اتفاق افتاده باشد، لازم است از روش های درمانی ارتودنسی برای اصلاح وضعیت قرارگیری دندان ها و نیز وضعیت گاز گرفتن آنها استفاده شود. به این ترتیب با قرار گرفتن دندان ها در محل مناسب نیروی گاز گرفتن در سطح تمام دندان ها پخش خواهد شد.
  • استفاده از محافظ شبانه یا نایت گارد: به منظور بهبود مشکلاتی همچون دندان قروچه که می تواند منجر به لق شدن دندان شود، لازم است فرد از یک محافظ شبانه برای جلوگیری از فرسایش دندان ها و خط لثه استفاده کند. دندانپزشک کودکان پس از مشاوره و معاینه تخصصی می تواند ابزار مناسب را برای استفاده شما با توجه به شرایط موجود تجویز نماید.
  • کشیدن دندان: کشیدن دندان لق که در تمام جهت ها حرکت می کند و به نظر می رسد روش های درمانی موجود برای بهبود لقی دندان بی فایده است، لازم است به منظور جلوگیری از مشکلات بعدی کشیدن دندان انجام گردد.
  • پاسخ مثبت به درمان های دندان پزشکی: در یک روش دندان پزشکی به نام اسپلیتینگ برای درمان دندان لق شده این دندان به دندان های مجاور متصل می شود. انجام این کار باعث می شود فشار گاز گرفتن در بین دندان ها پخش شود. در این روش یک سیم فلزی نازک دور دندان های لق شده و دندان های قوی مجاور آن با یک الگوی خاص عبور داده می شود و به این ترتیب حداکثر پایداری و ثبات ممکن برای درمان لقی دندان در دهان ایجاد می شود.
  • توجه به رژیم غذایی: مواد معدنی همچون کلسیم و سیلیس برای ترمیم دندان لق و تجدید ساختار دندان ضروری هستند. ویتامین های C، D، و K نیز برای داشتن لثه های سالم و تقویت دندان لازم هستند و به همین خاطر شما باید از غذاهای غنی از ویتامین C همچون مرکباتی مثل لیمو ترش، پرتقال و موارد مانند آن در رژیم غذایی خود به میزان کافی استفاده کنید و مقدار بیشتری از محصولات لبنی و سبزیجات را برای اطمینان از تامین ویتامین های لازم برای بدن بطور روزمره مصرف نمایید. کمبود ویتامین های ذکر شده باعث لق شدن دندان می شود.

لق شدن دندان شیری کودکان معمولا ناشی از فرآیند طبیعی رشد می باشد و برای افتادن و رشد دندان دائمی لازم می باشد. لق شدن دندان دائمی در بزرگسالان نگران کننده است و ممکن است ناشی از بیماری دیگری باشد، بنابراین این افراد در صورت بروز این مشکل حتما باید به دندانپزشک اطفال مراجعه کنند. دندان لق در اثر حادثه و ضربه هم می تواند بوجود آید، همچنین ممکن است با لق شدن دندان بعد از ارتودنسی یا در طول درمان با آن مواجه شوید.