کشیدن دندان و جراحی دندان عقل نهفته

کشیدن دندان از دهان یکی از روش های درمانی دندان پزشکی است که در بین بیماران ترس و ناراحتی زیادی را به همراه دارد. در این روش درمانی که به آن دندان کشی نیز گفته می شود، یک دندان از کیسه آن در استخوان فک خارج می شود. قبل از اینکه دندانپزشک بخواهد از این روش درمانی استفاده کند، همه تلاش خود را برای ترمیم و بازیابی دندان خواهد کرد. بنابراین، فقط زمانی از مراحل کشیدن دندان استفاده می شود که هیچ انتخاب دیگری برای دندان پزشک وجود نداشته باشد. کشیدن دندان عقل نهفته یکی از مواردی است که اغلب جراحی های کشیدن دندان را شامل می شود.

دلایل و علت ها

دلایل مختلفی برای دندان کشیدن وجود دارد که مهمترین این دلایل به شرح زیر هستند:

  • ایجاد آسیب یا صدمه جدی برای دندان: بعضی دندان ها به قدری پوسیده شده اند و دچار آسیب (شکستگی یا ترک) شده اند که امکان ترمیم دندان یا عصب کشی دندان وجود ندارد. برای مثال، دندان های مبتلا به بیماری پیشرفته لثه (پریودنتال) ممکن است باعث شود بیمار نیاز به کشیدن دندان پیدا کند. با بدتر شدن بیماری لثه، دندان به خاطر از بین رفتن استخوان نگهدارنده آن به قدری سست می شود که تنها راه برای حل مشکل بیمار کشیدن دندان می باشد.
  • موقعیت نامناسب/ دندان های غیر کاربردی: برای اجتناب از عوارض احتمالی که می توانند تاثیر منفی بر سلامت دهان داشته باشند، دندان پزشک ممکن است به شما پیشنهاد کند دندان هایی را که موقعیت نامناسب دارند و/ یا بی فایده هستند را بکشید (برای مثال دندان هایی که دندان مقابل برای جویدن غذا روبروی آنها وجود ندارد).
  • درمان ارتودنسی: درمان ارتودنسی همچون استفاده از براکت ها ممکن است به کشیدن دندان برای ایجاد فضای خالی مورد نیاز برای بهبود وضعیت قرار گیری دندان ها و مرتب کردن دندان ها با ارتودنسی دندان در کلینیک ارتودنسی توسط متخصص ارتودنسی نیاز داشته باشد.
  • دندان اضافی: این مشکل به عنوان تعداد زیاد دندان در دهان نیز شناخته می شود. وجود دندان های اضافی در دهان باعث می شود مسیر رشد سایر دندان ها بسته و مسدود شود.
  • پرتو درمانی: پرتو درمانی سر و گردن ممکن است نیازمند کشیدن دندان های قرار گرفته در معرض پرتو به منظور اجتناب از شکل گیری عوارض احتمالی همچون عفونت باشد. برای رفع مشکل بی دندانی ناشی از این مشکل نیز می توان از روش ایمپلنت و کاشت دندان بهره برد.
  • شیمی درمانی: شیمی درمانی باعث ضعیف شدن سیستم ایمنی بدن می شود و خطر ایجاد عفونت  دندان را افزایش می دهد. به این ترتیب احتمالاً خطر نیاز بیمار به کشیدن دندان در نتیجه شیمی درمانی افزایش پیدا می کند.
  • پیوند زدن اعضا: داروهای ضعیف کننده سیستم ایمنی که پس از پیوند عضو برای بیمار تجویز می شود می تواند احتمال ایجاد عفونت دندان را افزایش دهد. به این ترتیب، گاهی اوقات لازم است چند دندان قبل از پیوند عضو کشیده شوند.
  • دندان عقل نهفته: سومین دندان آسیاب در دهان یک دندان دائمی است که در دهان ظاهر می شود. این دندان معمولاً در سنین بین 17 و 25 سالگی در می آید. این موضوع در حالی است که برای بعضی افراد این دندان هیچ گاه در نمی آید و به عنوان دندان عقل نهفته شناخته می شود و نیاز به جراحی  می باشد. برای برخی افراد دیگر، دندان عقل بطور طبیعی رشد می کند و مشابه سایر دندان های آسیاب در دهان، مشکلی را برای فرد به همراه ندارد. به هر حال، بسیاری از افراد با مشکل دندان عقل آسیب دیده مواجه هستند. در این حالت دندان فضای کافی برای ظاهر شدن در دهان یا رشد طبیعی را در اختیار ندارد. گاهی اوقات فقط بخشی از دندان در دهان ظاهر می شود یا اصلاً قابل مشاهده نیست. در مورد یک دندان عقل آسیب دیده می توان مشکلات زیر را مشاهده کرد:
  • رشد با یک زاویه نامناسب نسبت به دندان کناری (دومین دندان عقل).
  • رشد با یک زاویه نامناسب نسبت به عقب دهان.
  • رشد با یک زاویه صحیح نسبت به سایر دندان ها در حالی که بخشی از دندان هیچگاه در دهان ظاهر نمی شود.
  • رشد مستقیم به سمت بالا یا پایین مشابه سایر دندان ها با این تفاوت که دندان در استخوان فک گیر می افتد. (دندان عقل نهفته)
  • دندان اضافه: کشیدن دندان، موثرترین راه درمان دندان‌های اضافه است. دندانپزشکان دندان شیری اضافه را تنها در صورتی حذف می‌کنند که دندانها لق شده باشند و احتمال خفگی وجود داشته باشد، زیرا دندان می‌تواند وارد ریه شود. وگرنه، کشیدن دندان اضافه، می‌تواند بعد از رویش دندان‌های دائمی اتفاق بیافتد.

شما احتمالاً نیاز به جراحی و یا کشیدن دندان عقل در حالتی دارید که مشکلات زیر در ارتباط با این دندان مشاهده شود:

  • درد دندان عقل
  • عفونت
  • آسیب به دندان کناری
  • ایجاد یک کیست پر از مایع در اطراف دندان عقل نهفته
  • وارد شدن آسیب به استخوان نگهدارنده دندان
  • مسائل مربوط به درمان های ارتودنسی برای صاف کردن موقعیت قرار گیری سایر دندان ها

روش ها

دو روش اصلی برای کشیدن دندان به شرح زیر وجود دارد:

  • کشیدن ساده: این روش برای دندان هایی استفاده می شود که در دهان قابل مشاهده هستند. دندان پزشکان عمومی معمولاً کشیدن ساده دندان را برای بیماران با استفاده از آمپول بی حسی دندان موضعی انجام می دهند و در این حالت ممکن است از داروهای ضد اضطراب برای بیمار استفاده شود یا به تشخیص دندان پزشک نیازی به استفاده از این داروها نباشد.
  • کشیدن با عمل جراحی: این روش برای دندان هایی استفاده می شود که امکان مشاهده یا دسترسی به آنها به سادگی در دهان وجود نداشته باشد. علت این مشکل می تواند شکستن دندان در خط لثه یا در نیامدن کامل دندان باشد. عمل جراحی کشیدن دندان (مانند جراحی دندان عقل نهفته) می تواند توسط دندان پزشک یا جراح دهان انجام شود و نیازمند استفاده از روش های جراحی همچون برداشتن استخوان، برداشتن و/ یا بلند کردن تمام یا بخشی از بافت لثه برای دسترسی به دندان، یا تکه کردن دندان به بخش های کوچکتر باشد که در اصطلاح به آن خرد کردن دندان گفته می شود. عمل جراحی کشیدن دندان می تواند تحت بی حس موضعی و یا حالت نیمه هوشیاری انجام شود. برای کشیدن دندان کودکان و بیماران دارای شرایط درمانی خاص ممکن است از بی هوشی عمومی استفاده شود.

12

کشیدن دندان عقل

دندان پزشک می تواند دندان عقل شما را خود بکشد یا ممکن است شما را به بیمارستان برای استفاده از امکانات جراحی تخصصی دندان عقل نهفته معرفی کند. قبل از کشیدن دندان، معمولاً به ناحیه مورد نظر در دهان بیمار داروی بی حسی تزریق می شود. شما احتمالاً مقداری فشار درست قبل از کشیدن دندان خود احساس خواهید کرد که این فشار به خاطر نیاز دندان پزشک یا جراح دهان برای باز کردن کیسه دندان با کشیدن دندان به سمت عقب و جلو ایجاد می شود.

در برخی موارد ممکن است نیاز به ایجاد یک برش (شکاف) در لثه وجود داشته باشد تا به این ترتیب دندان به چند قطعه کوچکتر قبل از خارج کردن آن از محل خود تکه شود. زمان لازم برای کشیدن دندان در شرایط مختلف متفاوت است. بعضی از موارد کشیدن دندان فقط به چند دقیقه زمان نیاز دارد، در حالی که برخی موارد دیگر کشیدن دندان ممکن است 20 دقیقه یا بیشتر طول بکشد. بعد از کشیدن دندان عقل، ممکن است شما با ورم و ناراحتی در داخل و خارج دهان خود مواجه شوید. این مشکل در سه روز اول معمولاً بدتر است، اما می تواند تا دو هفته ادامه داشته باشد.

طریقه و نحوه

در جلسه کشیدن دندان، دندان پزشک دندان مورد نظر، استخوان فک و لثه های اطراف آن را بی حس می کند. معمولاً برای ایجاد بی حسی موضعی از تزریق داروهایی مثل لیدوکایین استفاده می شود که برای کاهش ناراحتی بیمار در زمان کشیدن دندان موثر هستند.

کشیدن دندان ساده

 دندان پزشک دندان مورد نظر را با یک انبر دست مخصوص به نام انبر کشیدن دندان گرفته و به سمت عقب و جلو برای سست کردن آن قبل از کشیدن نهایی حرکت می دهد. گاهی اوقات از یک ابزار برش جراحی که در بین دندان و لثه قرار می گیرد برای کمک به سست کردن دندان در محل استفاده می شود. دندان پزشک همچنین از یک «بالا برنده» می تواند برای اهرم کردن استفاده کند که این ابزار چیزی شبیه یک پیچ گوشتی کوچک است. معمولاً در ابتدای کار دندان پزشک از یک اهرم برای ایجاد فاصله بین دندان و استخوان نگهدارنده آن استفاده می کند. استفاده از این ابزار می تواند فشار لازم را به دندان وارد کرده و حفره دندان را باز کند. در نهایت کشیدن دندان با جدا شدن آن از بافت نگهدارنده کامل می شود.

جراحی

 روش درمانی جراحی کشیدن دندان (مانند جراحی دندان عقل نهفته) معمولاً پیچیده تر از کشیدن ساده است و به همین خاطر ممکن است دندان پزشک قبل از بی حس کردن دندان از داروهای ضد اضطراب استفاده کند. در ادامه دندان پزشک از مته دندان پزشکی استفاده کرده و با وارد کردن فشار با یک اهرم یا انبرک، دندان را می کشد. در سایر موارد ممکن است به فعالیت های جراحی بیشتر برای کشیدن دندان نیاز باشد. برای مثال، لثه و/ یا بافت استخوانی نگهدارنده دندان ممکن است به صورتی باشند که امکان مشاهده دندان یا دسترسی به آن دشوار باشد. در این صورت لازم است دندان پزشک بخشی از این بافت را بریده و بلند یا حذف کند. گاهی اوقات یک دندان به قدری در محل خود محکم است که دندان پزشک مجبور می شود در جراحی دندان عقل نهفته، دندان را به قطعات کوچکتر تکه کرده و این تکه ها را به صورت جداگانه از محل قرارگیری آنها خارج نماید. دندان پزشک ممکن است نیاز به استفاده از بخیه و/ یا اضافه کردن استخوان (طبیعی یا مصنوعی) در محل پس از کشیدن دندان عقل نهفته و یا دیگر دندان ها داشته باشد. بعضی از انواع بخیه ها قابل جذب هستند و به تدریج از بین می روند. اما بعضی بخیه های دیگر نیازمند کشیده شدن توسط دندان پزشک هستند و این کار معمولاً در حدود یک هفته پس از کشیدن دندان انجام می شود.

جراحی با لیزر

با وجودی که ابزارهای برش همچون چاقوی جراحی و مته دندان پزشکی هنوز بطور گسترده برای کشیدن دندان استفاده می شوند، اما استفاده از لیزر دندان پزشکی و جراحی الکتریکی از روش های جدیدی است که امروزه در حال رواج هستند. در جراحی دندان عقل نهفته با لیزر از پرتوی نور پر انرژی برای بریدن استفاده می شود، در حالی که جراحی الکتریکی از گرمای کنترل شده برای ایجاد برش استفاده می کند. مزیت جراحی لیزر و جراحی الکتریکی به عنوان یک روش جدید جراحی کشیدن دندان در مقایسه با چاقوی جراحی سنتی و مته دندان پزشکی شامل دقت بیشتر، احتمال کمتر ایجاد آسیب به ساختارهای مجاور، جلوگیری از خون ریزی و ناراحتی زیاد، و دوره درمان سریع تر است. به هر حال، هزینه و قیمت کشیدن دندان در این روش ها بیشتر است و استشمام بوی گوشت سوخته در زمان عمل جراحی است.

مراقبت بعد از کشیدن دندان

با توجه به اینکه خون ریزی بعد از  جراحی کشیدن دندان یک مسئله عادی است، دندان پزشک از شما می خواهد یک تکه گاز استریل را برای حدود 45 دقیقه گاز بگیرید تا به این ترتیب با ایجاد فشار بر ناحیه مورد نظر خون ریزی قطع شده و لخته خون ایجاد شود. مشاهده مقداری ورم و ناراحتی پس از کشیدن دندان مسئله ای عادی و طبیعی است. کمپرس سرد یا بسته یخ می تواند به کاهش ورم دندان کمک کند. اگر فک شما پس از بر طرف شدن ورم دچار سوزش و سفتی شده باشد، لازم است برای بر طرف کردن آن از کمپرس گرم استفاده شود. خوابیدن در شرایطی که سر رو به بالا باشد می تواند به کاهش فشار به استخوان فک کمک کند. همچنین استفاده از پشتی اضافی برای بالا نگه داشتن سر در هنگام خواب نیز می تواند در این رابطه سودمند باشد. علاوه بر این، دندان پزشک ممکن است به شما توصیه کند بعد از جراحی کشیدن داندان از مسکن های درد همچون ایبوپروفن (موترین یا ادویل) برای چند روز استفاده کنید. هنگامی که برای کشیدن دندان عقا نهفته از عمل جراحی استفاده شود، درد دندان عقل و ناراحتی پس از عمل معمولاً بیشتر است و به همین خاطر ممکن است دندان پزشک داروهای دندان درد و مسکن های خاص برای بیمار تجویز کند.

سایر مراقبت های لازم پس از کشیدن دندان به شرح زیر هستند:

  • در طول 24 ساعت اول پس از کشیدن دندان، دهان خود را با آب نشویید.
  • از یک رژیم غذایی تشکیل شده از مایعات یا غذاهای نرم (مثل شیر، بستنی، پوره سیب زمینی و پودینگ) در روز کشیدن دندان و روز پس از آن استفاده کنید تا به تدریج بتوانید توانایی خود برای جویدن غذا را بازیابی کنید. سعی کنید برای جویدن از دندان هایی استفاده کنید که از دندان کشیده شده دور باشند.
  • سایر دندان های خود را به صورت عادی مسواک زده و نخ دندان بکشید، اما از دندان ها و لثه کنار حفره دندان کشیده شده دوری کنید.
  • پس از 24 ساعت، برای حداقل 5 روز پس از کشیدن دندان، به آرامی از دهان شویه آب نمک گرم (2/1 قاش چایخوری نمک در یک فنجان آب) پس از غذا و قبل از خوابیدن استفاده کنید.

علاوه بر مراقبت های ذکر شده بالا بعد از جراحی کشیدن دندان عقل نهفته، لازم است بیمار از خوردن غذاهای خاص و نیز انجام فعالیت های مشخص اجتناب کند. در این رابطه لازم است که:

  • از هر چیزی که ممکن است لخته خونی را از جای خود خارج کند و فرآیند بهبود عادی را به تاخیر انداخته یا از آن جلوگیری نماید، دوری و اجتناب کنید.
  • سیگار نکشید، آب را به شدت در دهان نچرخانید یا تف نکنید، در فعالیت های شدید شرکت نکنید، یا برای نوشیدن از یک نی برای حداقل دو هفته پس از کشیدن دندان استفاده کنید.
  • از مصرف مایعات گرم، غذاهایی که ترد هستند یا حاوی دانه می باشند یا از حبوبات در آنها استفاده شده است، الکل، و نوشیدنی های شیرین حاوی کربونات برای دو تا سه روز پس از کشیدن دندان اجتناب کنید.
  • لثه های خود را مسواک نزنید و از دهان شویه های موجود در داروخانه ها استفاده نکنید. برای این کار شما می توانید از دهان شوی خانگی با ترکیب آب و نمک استفاده نمایید.

عوارض

بعد از کشیدن دندان ممکن است عوارض احتمالی متعدد برای بیمار مشاهده شود. این عوارض شامل موارد زیر هستند:

  • ایجاد آسیب تصادفی برای دندان های کناری.
  • کشیدن دندان به صورت ناقص که در این حالت ریشه دندان در فک باقی می ماند. دندان پزشک معمولاً با جراحی ریشه دندان برای جلوگیری از عفونت آن را خارج می کند، اما گاهی اوقات ممکن است رها کردن یک ریشه کوچک در محل آن خطر کمتری داشته باشد.
  • مشکلات قرار گیری صحیح دندان ها در کنار یکدیگر که می تواند بر توانایی جویدن غذا یا عملکرد مفصل فک تاثیر داشته باشد. در این حالت دندان های غیر هماهنگ می توانند درد به همراه داشته باشند، یا باعث ساییده شدن دندان ها به یکدیگر (دندان قروچه) و ترک خوردن آنها یا ایجاد بریدگی در دندان ها به خاطر فشار فک شوند. علاوه بر این، دندان های غیر هماهنگ می توانند محل گیر افتادن مواد غذایی باشند و تمیز کردن آنها در بسیاری از مواقع دشوار است. به همین خاطر در این حالت بیمار به احتمال بیشتر با خطر پوسیدگی دندان و ابتلا به بیماری لثه روبرو می باشد.
  • شکستن استخوان فک که در اکثر موارد در افراد مسن مبتلا به پوکی استخوان در نتیجه فشار ایجاد شده در زمان کشیدن دندان به فک مشاهده می شود.
  • اگر یکی از دندان های بالای دهان کشیده شود، یک سوراخ ممکن است در ناحیه سینوس ایجاد شود. در حالت عادی، این سوراخ به سرعت ترمیم می شود، اما در صورت درمان نشدن این مشکل، شما ممکن است نیاز به مراجعه به مطب دندان پزشک برای حل مشکل داشته باشید.
  • به ندرت ممکن است عفونت در محل دندان کشیده شده مشاهده شود. دندان پزشک ممکن است قبل و بعد از کشیدن دندان در صورت تشخیص خطر ابتلای بیمار به عفونت برای وی آنتی بیوتیک تجویز کند.
  • آسیب به عصب دندان که در اکثر مواقع در ارتباط با کشیدن دندان عقل پایین دیده می شود اما این آسیب می تواند در ارتباط با کشیدن هر دندانی که اعصاب نزدیک حفره آن دندان نیز باشد، مشاهده شود، که معمولاً این مشکل در نتیجه استفاده از مته جراحی است. به هر حال آسیب به اعصاب نادر است و معمولاً موقت می باشد.
  • بیسفسفونات ها داروهایی هستند که برای جلوگیری و درمان پوکی استخوان، مالتیپل میلوما، سرطان استخوان و متاستاز استخوان ناشی از سرطان های دیگر استفاده می شود، مصرف این داروها می تواند بیمار را در معرض خطر کشیدن دندان به خاطر ایجاد پوسیدگی در استخوان فک قرار دهد (از بین رفتن استخوان فک). اغلب اینگونه فرض می شود که بیسفسفونات می تواند به دندان ها و استخوان حمله کند و ممکن است مانع از فعالیت سلول های استخوان ساز شود. اگر شما از یک داروی پوکی استخوان همچون فوساماکس استفاده می کنید، سعی کنید از کشیدن دندان تا حد ممکن خودداری کنید و در صورت امکان از سایر روش های درمانی برای رفع مشکل دندان های خود استفاده نمایید.
  • عدم وجود دندان مقابل در دهان، دندان بالا یا پایین دندانی که کشیده شده، ممکن است با گذشت زمان از حفره خود خارج شده و حالت طبیعی آن دچار تغییر شود. به این ترتیب ریشه های دندان بی حفاظ شده و نسبت به تغییرات دمایی حساس می شود. بطور خاص زمانی که چند دندان بیمار کشیده شود، یکی از مشکلات احتمالی دیگر نازک شدن استخوان فک بیمار است که می تواند باعث شود استخوان به سادگی دچار شکستگی شود.
  • کشیدن دندان به خصوص دندان های جلوی دهان می تواند تاثیر منفی بر ظاهر فرد داشته باشد.به غیر از کشیدن دندان عقل نهفته کشیده می شود، دندان پزشک احتمالاً به شما توصیه می کند دندان کشیده شده را برای اجتناب از عوارض احتمالی مثل جابجایی دندان ها، عقب رفتگی لثه و از دست رفتن استخوان با ابزارهای مصنوعی جایگزین کنید. ایمپلنت دندان یکی از انتخاب های ایده آل برای جایگزینی دندان است و پل دندان و دندان مصنوعی نیز انتخاب های دیگری است که بیمار می تواند برای این کار استفاده کند.

بهبودی

دوره بهبود پس از کشیدن دندان و یا جراحی دندان عقل نهفته معمولاً در حدود پنج تا هفت روز طول می کشد. همچنین در طول سه تا چهار هفته ناحیه لثه باید بطور کامل بهبود پیدا کرده و ترمیم شود. اگر استخوان فک در زمان کشیدن دندان آسیب ببیند، درمان کامل می تواند به شش ماه زمان نیاز داشته باشد.

هزینه و قیمت

معمولاً هر چه کشیدن دندان سخت تر باشد، هزینه این کار نیز بیشتر است. بسیاری از موسسات بیمه هزینه کشیدن دندان را در صورتی که انجام این کار از نظر درمانی ضروری باشد و این روش درمانی برای اهداف زیبایی طرح لبخند انتخاب نشده باشد، پوشش می دهند. بنابراین لازم است شما با موسسه ارائه دهنده خدمات بیمه خود در رابطه با هزینه کشیدن دندان صحبت کنید.

کشیدن دندان عقل نهفته یا دیگر دندان ها یک پدیده تقریبا متداول است، معمولا به دلایلی که در مقاله ذکر شده است ممکن است نیاز به کشیدن دندان باشد. در این صورت دندانپزشک بررسی می کند که کشیدن دندان شما نیاز به عمل جراحی دارد یا به روش ساده انجام می دهد و در یان مرحله هزینه جراحی دندان عقل بشما اعلام میگردد . یکی از مواردی که اغلب نیاز به جراحی دارد، کشیدن دندان عقل نهفته است.